II OPP 20/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jacek Chlebny, Sędziowie NSA: Małgorzata Dałkowska-Szary, Zofia Flasińska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3710/15 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skarga J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 14 grudnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3710/15). W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sądu z dnia 18 grudnia 2015 r. skarżący nadesłał ten wniosek na urzędowym formularzu w dniu 5 stycznia 2016 r. Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji. Postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie wykonał on wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. W dniu 30 marca 2016 r. (data wpływu do Sądu 8 kwietnia 2016 r.) skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 marca 2016 r. W piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 28 czerwca 2016 r.) skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w tej sprawie, żądając stwierdzenia przewlekłości tego postępowania oraz o zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł. W tym samym piśmie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy. W związku z tym sędzia sprawozdawca w dniu 30 czerwca 2016 r. zarządził doręczenie mu urzędowego formularza, wzywając do wskazania jakie zmiany zaszły w jego stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym w stosunku do poprzednio złożonego wniosku oraz wezwał go do nadesłania aktualnego zaświadczeń dyrektora zakładu karnego o tym, czy skarżący jest zatrudniony i czy posiada środki na koncie depozytowym do swojej dyspozycji. Skarżący odpowiedział na to wezwanie pismem z dnia 22 września 2016 r., nadsyłając wypełniony formularz i zaświadczenie, iż nie jest zatrudniony odpłatnie i posiada wyszczególnione zajęcia komornicze. Zaświadczenie to zostało wydane na prośbę zainteresowanego. Zarządzeniem z dnia 24 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący odpowiedział na to wezwanie pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji. Skarżący odpowiedział na to wezwanie pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. (data wpływu 23 stycznia 2017 r.). Postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie przedstawił on zaświadczenia o posiadanych środkach na koncie depozytowym w zakładzie karnym. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia w dniu 21 marca 2017 r. W piśmie z dnia 17 marca 2017 r. skarżący uzupełnił swoją skargę na przewlekłość postępowania, żądając stwierdzenia przewlekłości za okres od 15 grudnia 2015 r. do 13 stycznia 2017 r. Postanowieniem z dnia 28 marca 2017 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 marca 2017 r. Akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3 kwietnia 2017 r. Z uwagi na okoliczności tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od pobierania opłaty od skargi na przewlekłość postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J. J. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3710/15 nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w tej sprawie do dnia uzupełnienia skargi na przewlekłość postępowania trwa 15 miesięcy. Wprawdzie okres ten przekroczył rok, lecz przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania przez Sąd wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, iż skarżący, pomimo tego, że jest stroną w licznych postępowaniach sądowodaministracyjnych i zna przebieg procedury sądowej, dwukrotnie dopiero na wezwanie Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, co spowodowało wydłużenie postępowania w sprawie. Skarżący nie nadsyłał ponadto wszystkich wymaganych do rozpoznania jego wniosków o prawo pomocy dokumentów, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.