II OPP 2/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Jerzy Siegień Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Małgorzata Miron (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi G. M. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 204/25 ze skargi G. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 14 sierpnia 2024 r. znak: RdU-227-2/S/23 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu 31 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła, złożona za pośrednictwem systemu ePUAP, skarga G. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 14 sierpnia 2024 r. znak: RdU-227-2/S/23 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Z uwagi na wniesienie skargi bezpośrednio do sądu, z pominięciem organu administracji, zarządzeniem z 31 grudnia 2024 r. skargę zarejestrowano w dzienniku korespondencji ogólnej i nakazano przekazać ją drogą elektroniczną do organu celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt sprawy. Pismem z 7 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła o nadesłanie postanowienia w przedmiocie rozpoznania zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na powyższe zarządzeniem z 17 stycznia 2025 r. nakazano poinformować skarżącą o przekazaniu skargi do organu, zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wskazano, że po nadesłaniu przez organ akt sprawy i udzieleniu odpowiedzi na skargę sprawa zostanie niezwłocznie zarejestrowana i skierowana do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odpowiedź do skarżącej wysłano w dniu 3 lutego 2025 r. Pismem z 21 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, żądając: 1) stwierdzenia przewlekłości postępowania Sądu w tej sprawie, 2) wydania Sądowi zalecenia – wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, 3) przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości od 2000 zł do 20000 zł, 4) zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania. W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania skarżąca wskazała, że w skardze złożonej 31 grudnia 2024 r. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Pismem z 7 stycznia 2025 r. zwróciła się o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Zdaniem skarżącej sprawy dotyczące ochrony międzynarodowej, w tym wstrzymania wykonania stosownych decyzji, powinny być rozpoznawane z uwzględnieniem gwarancji sprawności i szybkości postępowania. Podniosła, że brak orzeczenia o udzieleniu ochrony tymczasowej wpływa na jej sytuację osobistą, bowiem wiąże się z ryzykiem jej deportacji z Polski. Okoliczność ta uzasadnia jednocześnie żądanie przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł. Ostatecznie nie wykonano zarządzenia z 31 grudnia 2024 r. w zakresie przesłania skargi do organu z uwagi na fakt, że w dniu 29 stycznia 2025 r. Rada do Spraw Uchodźców przekazała do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Sprawę zarejestrowano tego samego dnia pod sygn. akt IV SA/Wa 204/25. Zarządzeniem z 31 stycznia 2025 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne wyznaczone w tym samym dniu – w celu rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji. Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 204/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców oraz decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 2 października 2024 r. znak: DPU-420.2073.2024. W dniu 4 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania Sądu w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania sądowego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę z treści powyższych przepisów wynika, że skarga na przewlekłość postępowania może dotyczyć jedynie postępowania co do istoty sprawy, o czym świadczą zwroty: "w toku postępowania w sprawie" czy "postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Nie jest natomiast dopuszczalna w stosunku do postępowań incydentalnych (ubocznych) inicjowanych w toku postępowania głównego (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OPP 50/21, jak również postanowienie SN z 24 marca 2021 r., sygn. akt I NSP 191/20 i cytowane w nich liczne orzecznictwo sądowe). Jak wynika z treści skargi G. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania, skarga ta w sposób jednoznaczny skupia się na wykazaniu przewlekłości postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w zakresie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W żadnym miejscu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżąca nie kwestionuje natomiast prawidłowości czy terminowości czynności sądowych dotyczących istoty sprawy, tj. zmierzających do merytorycznego rozpoznania jej skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 14 sierpnia 2024 r. Wobec powyższego skargę na przewlekłość postępowania sądowego w tej sprawie należy uznać za niedopuszczalną, albowiem dotyczy wyłącznie postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a więc postępowania incydentalnego (ubocznego) inicjowanego w toku postępowania głównego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.