II GZ 99/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 767/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 20 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 767/23, rozpoznając skargę K. T. (skarżąca, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym skarżąca wyjaśniła, że wykonywanie pracy diagnosty jest priorytetem na obecnym etapie jej życia, a brak możliwości wykonywania zawodu będzie się wiązał z utratą dotychczasowego źródła utrzymania. Skarżąca zwróciła uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnione jest również koniecznością zawieszenia postępowania ze względu na wymóg skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego art. 84 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji podniósł, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. To skarżąca powinna uprawdopodobnić zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sprawie skarżąca wskazała jedynie, że jej priorytetem aktualnie jest wykonywanie zawodu diagnosty oraz, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi ją możliwości wykonywania zawodu i zarobkowania. Nie wskazała natomiast, w jaki sposób uniemożliwienie wykonywania zawodu wpłynie na jej sytuację w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, nie przedstawiła też żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, czy życiową. Same twierdzenia, że skarżąca zostanie pozbawiona źródła zarobkowania nie dają podstaw do przyjęcia, iż zachodzi ryzyko wyrządzenia znaczniej szkody skarżącej, czy też zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. WSA podkreślił również, że zaistnienie ewentualnej przesłanki zawieszenia postępowania nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro zaś wniosek skarżącej nie został nalżycie uzasadniony, należało go oddalić na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła: naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na: mylnym przyjęciu, że warunkiem wstrzymania wykonania decyzji mogą być okoliczności wyłącznie udowodnione, nie zaś uprawdopodobnione i wynikające ze stanu faktycznego sprawy oraz doświadczenia życiowego; mylnym przyjęciu, że ewentualne zaistnienie przesłanki zawieszenia postępowania nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania decyzji - podczas gdy wykonanie decyzji mającej za podstawę przepisy możliwie niezgodne z Konstytucją samo w sobie decyduje o ryzyku wyrządzenia szkody w postaci nałożenia na obywatela sankcji niezgodnej z Konstytucją - mając na uwadze, że kwestia zgodności z Konstytucją art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiącego podstawę wydania decyzji, jest obecnie przedmiotem postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym w postępowaniu o sygnaturze SK 17/23, toczącej się z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich przyłączającego się do skargi konstytucyjnej; 2) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżącej w związku z wykonaniem decyzji tj. faktycznym pozbawieniem prawa wykonywania zawodu diagnosty stanowiącym jej główne źródło utrzymania, nie grozi jej niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków - podczas gdy przeciwnie niebezpieczeństwo jest oczywiste, wynika już tylko z zasad doświadczenia życiowego; 3) naruszenie postulatu stałości orzecznictwa w tożsamych stanach faktycznych w zakresie stosowania prawa i równego traktowania obywateli - poprzez wydanie rozstrzygnięcia rażąco odmiennego od orzeczeń w innych sprawach o tożsamym lub zbliżonym stanie faktycznym i tożsamej argumentacji, w tym w sprawie III SA/Kr 1455/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a podniesione w zażaleniu zarzuty są pozbawione uzasadnionych podstaw. Ocena prawna kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego na tle okoliczności podniesionych we wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych jest prawidłowa. Trafne jest ogólne założenie, że uwzględnienie żądania wstrzymania zaskarżonej decyzji w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną ujawnione i wskazane przez wnioskodawcę szczególne okoliczności realizujące przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie budzi także wątpliwości pogląd, że obowiązek wykazania powyższych okoliczności, związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie mogą one zostać ocenione jako świadczące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w treści zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że obowiązek wykazania przesłanek materialnych uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. powinien być rozumiany jako obowiązek ich dostatecznej konkretyzacji przez odwołanie się do realnie istniejących okoliczności lub zdarzeń i ich szczegółowych cech oraz obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia, że tak skonkretyzowane okoliczności lub zdarzenia w związku z procesem wykonania zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności) mogą realnie wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest w tym zakresie konieczne – wbrew zarzutom zażalenia – udowodnienie istnienia przesłanek materialnych. Wystarczające jest ich uprawdopodobnienie, jednak przedmiotem tego rodzaju surogatu dowodu nie są okoliczności mające potwierdzać spełnienie przesłanki materialnej z art. 61 § 3 p.p.s.a., lecz sama kwalifikacja tych okoliczności jako świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca ma natomiast obowiązek udowodnić istnienie okoliczności, na które się powołuje w celu wykazania spełnienia przesłanki materialnej (np. stan finansowy spółki świadczący o zagrożeniu upadłością; trudną sytuację materialną świadczącą o zagrożeniu bezdomnością). Skarżący, który wnioskuje o udzielenie ochrony tymczasowej, musi ponadto pamiętać, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., odwołują się do nadzwyczajnych okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23). W związku z powyższymi uwagami nie może być uznana za wadliwą wyrażona w zaskarżonym postanowieniu ocena, że strona skarżąca nie wykazała okoliczności faktycznych, które mogłyby zostać ocenione za spełniające przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo bowiem odwołanie się do okoliczności pozbawienia skarżącej możliwości wykonywania zawodu (diagnosty) oraz zarobkowania nie stanowi jeszcze konkretyzacji ustawowych przesłanek. Zasadna jest także ocena, że podniesione we wniosku okoliczności faktyczne mające wskazywać na spełnienie przesłanek materialnych, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie zostały w żaden sposób udowodnione (udokumentowane). Nie są również wystarczające zawarte w treści zażalenia ogólne twierdzenia, że "utrata źródła dochodu stanowi znaczną szkodę", a "faktyczny zakaz" wykonywania zawodu diagnosty "w sposób istotny pogorszy sytuację materialną" skarżącej oraz spowoduje "wieloletnią eliminację z rynku pracy". Brak dostatecznej konkretyzacji powyższych okoliczności (np. przez powiązanie ich z sytuacją osobistą, zawodową, rodzinną, finansową skarżącej) oraz ich nieudowodnienie wyłączają możliwość ich merytorycznej oceny w świetle ustawowego wzorca przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie mają natomiast samoistnego znaczenia argumenty związane z jednostkowymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których na tle analogicznego stanu faktycznego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uwzględniony (postanowienie z dnia 29 marca 2018 r., III SA/Kr 157/18; postanowienie z dnia 21 września 2023 r., III SA/Kr 1455/23). Podobnie nie stanowi podstawy do uwzględnienie tego rodzaju wniosku fakt, że przed Trybunałem Konstytucyjnym RP zawisła sprawa ze skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisów art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (sygn. akt SK 17/23). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że prawomocne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zamyka skarżącej możliwości ubiegania się o ich uchylenie (zmianę), w każdym czasie trwającego postępowania sądowego, w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, orzeczono na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.