II GZ 981/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. L. na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 363/16 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej postanawia: oddalić zażalenie

Objętym zażaleniem zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wezwał R. L. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od wniesionej przez nią skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca R. L. w wywiedzionym od powołanego zarządzenia zażaleniu wniosła o jego zmianę przez zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w B.. W motywach, strona podniosła, iż w jej ocenie zaskarżone zarządzenie został wydane z całkowitym pominięciem materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, w konsekwencji Sąd nie wziął pod uwagę złej sytuacji majątkowej, w jakiej znalazła się skarżąca. Ponadto, zdaniem autora zażalenia zarządzeniu jednostronnie ustalono wysokość wpisu sądowego od skargi na decyzję organu z dnia 11 lutego 2016 r. w wysokości 200 zł, co powoduje, że skarżąca zostanie pozbawiona możliwości dochodzenia swoich racji przed sądem administracyjnym. Na wezwanie Sądu, skarżąca pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. sprecyzowała, iż zażalenie dotyczy zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wysokość należnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpisów została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z tym rozporządzeniem określona została w sposób ścisły wysokość wpisów pobieranych w zależności od przedmiotu sprawy (wpis stały lub stosunkowy) oraz wysokość wpisów zależnych od instancji, do której wnoszone jest pismo podlegające opłacie. Z obowiązku uiszczania kosztów sądowych zwolnione są z mocy art. 239 § 1 p.p.s.a. podmioty wymienione w punktach 1 do 4 tego przepisu oraz w § 2. W punkcie 4 § 1 powołanego przepisu określono natomiast, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, której przyznano prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wobec powołanych regulacji ustawy procesowej oraz rozporządzenia w sprawie wpisów, za niezasadną należy uznać argumentację autora zażalenia, że przy ustalaniu należnego w niniejszej sprawie wpisu od wniesionej skargi, Sąd I instancji nie wziął pod rozwagę materiału dowodowego wskazującego na niekorzystną sytuację materialną skarżącej zaś ustalenie wysokości należnego wpisu miało charakter jednostronny. Przede wszystkim, ustalenie należnego w sprawie wpisu znajduje wyłączne oparcie w przepisach powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości wpisu, wobec czego nie można mu przypisać charakteru jednostronnego. Podmiot kwestionujący określone rozstrzygnięcie administracji publicznej na drodze sądowej zobowiązany jest z mocy prawa (p.p.s.a.) do poniesienia wywołanych wniesioną skargą kosztów, te zaś określone w rozporządzeniu nie pozostawiają zarówno stronie, w przypadku gdy wraz ze skargą dokonuje opłaty, jak i sądowi administracyjnemu wzywającemu do uiszczenia wpisu celem nadania sprawie dalszego biegu, swobody w ustalaniu wysokości tej kategorii kosztów sądowych. Jedynym przewidzianym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyjątkiem jest art. 239 ustawy zawierający katalog podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Obejmuje on między innymi strony, którym przyznane został prawo pomocy – art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. To w ramach tej instytucji możliwym jest zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości lub części, w tym także od wpisu, i tylko w toku rozpoznawania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy możliwym jest rozważenie przez sąd jej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych do partycypowania w konieczności poniesienia kosztów sądowych. Jak natomiast wynika z art. 243 § 1 strona może wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożyć tak przed wszczęciem postępowania jak i w jego toku. Wobec powyższego oraz treści zażalenia oraz pisma strony z dnia 8 czerwca 2016 r., stwierdzić, że zaskarżone zarządzenie nie jest obarczone jakimikolwiek wadami skutkującymi koniecznością jego uchylenia. Wysokość należnego w sprawie wpisu została bowiem ustalona w sposób prawidłowy, skarżąca zaś nie uzyskała dotychczas prawa pomocy. Zauważyć przy tym należy, że wobec uściślenia powołanym pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. zażalenia, sformułowany w nim wniosek w punkcie 1 nie mógł zostać uznany za żądanie przyznania stronie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.