II GZ 90/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4146/23 o odrzuceniu skargi M. C. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia 30 marca 2023 r. nr 66/74/2023 w przedmiocie przyznania stypendium sportowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4146/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. C. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia 30 marca 2023 r. w przedmiocie przyznania stypendium sportowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że M. C. złożył skargę do WSA na ww. decyzję Ministra Sportu i Turystyki. Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2023 r., przy piśmie z dnia 7 sierpnia 2023 r., wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL, uiszczenie wpisu oraz nadesłanie odpisu skargi celem doręczenia jej uczestnikowi postępowania, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Z uwagi na to, iż przesyłki nie podjęto w terminie, została ona uznana za doręczoną w dniu 31 sierpnia 2023 r., w myśl art. 73 p.p.s.a. Termin na usunięcie wskazanych braków upływał zatem 7 września 2023 r. Odrzucając skargę WSA wskazał na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 220 § 1 i 3 i art. 73 p.p.s.a. oraz stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wymogi domniemania doręczenia, a w konsekwencji, w związku z dwukrotnym awizowaniem przesyłki w dniach 17 oraz 25 sierpnia 2023 r. i z uwagi na fakt, iż nie została ona podjęta w terminie, została zwrócona do sądu i uznana za doręczoną w dniu 31 sierpnia 2023 r. Tym samym siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków upływał 7 września 2023 r. WSA stwierdził, że do dnia wydania postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący nie uzupełnił jej braków formalnych, a zatem podlegała ona odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie uzupełniając te braki poprzez wskazanie numeru PESEL, złożenie dowodu uiszczenia wpisu od skargi oraz jej odpisu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż z przyczyn niezależnych od siebie nie mógł w terminie podjąć korespondencji, bowiem w dniach 18-27 sierpnia przebywał na [...] w L., a wracając w niedzielę 27 sierpnia 2023 r. został okradziony z plecaka, w którym znajdowały się klucze m.in. do skrytki pocztowej. Kradzież została zgłoszona w komendzie Policji w O. Wnoszący zażalenie wskazał, że w tygodniu przypadającym na koniec sierpnia wyważył skrzynkę pocztową, jednakże w placówce Poczty dowiedział się, że korespondencji już nie ma. Wraz z zażaleniem nadesłano protokół z dnia 28 sierpnia 2023 r. z Policji w O., zaświadczenie z Policji o prawdziwości kradzieży, zaświadczenie z [...] o uczestnictwie w zawodach [...] oraz ksero legitymacji o stopniu niepełnosprawności. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawił akta sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia dalszych decyzji, z uwagi na równoczesne złożenie środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2023 r. zarejestrowano zażalenie skarżącego na postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku, pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego, skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., zgodnie z którym pismo strony powinno zawierać – oprócz elementów wskazanych w art. 46 § 1 p.p.s.a. - w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Z kolei art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zaś w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z powyższych przepisów wynika obowiązek strony do podania w pierwszym piśmie procesowym w sprawie numeru PESEL, jeżeli strona taki numer posiada. W sytuacji zaniedbania tego obowiązku sąd wzywa wnoszącego pismo do uzupełnienia tego braku formalnego. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku, przy prawidłowym doręczeniu jej wezwania do uzupełnienia braku formalnego, również skutkuje odrzuceniem skargi. Ponadto z art. 57 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarga powinna odpowiadać wszelkim wymaganiom, jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać wszystkie warunki formalne, które wymienione zostały w art. 46 p.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, art. 47 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W ocenie NSA nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 236-237). Jak wskazano powyżej, w sytuacji dostrzeżenia braków formalnych lub fiskalnych wniesionej skargi, sąd wzywa stronę skarżącą do ich uzupełnienia, celem nadania wniesionemu środkowi zaskarżenia dalszego biegu. Sposób doręczania pism sądowych – w tym wezwań – w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tego przepisu stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej. Jak wynika z akt sprawy skarżący, składając skargę na decyzję Ministra Sportu i Turystyki, nie uiścił opłaty sądowej, a także nie wskazał w jej treści numeru PESEL oraz nie załączył odpisu wnoszonej skargi. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał stronę do uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych oraz fiskalnego skargi (karty akt sądowych nr 32-35), w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz wezwania do usunięcia braków formalnych, pod rygorem odrzucenia skargi. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że skoro po dwukrotnym awizowaniu przesyłki sądowej, zawierającej stosowne, wyżej wskazane wezwania (tj. w dniach 17 i 25 sierpnia 2023 r.), przesyłka ta nie została odebrana z placówki pocztowej, to przesyłkę tę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 31 sierpnia 2023 r. Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków skargi minął zatem 7 września 2023 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym w ten sposób terminie skarżący nie uzupełnił dostrzeżonych braków skargi. Spełniona została zatem przesłanka do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż skarżący wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi, równocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. W zażaleniu wskazane zostały okoliczności mające w jego ocenie wykazać brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. Kolizja środków prawnych, składanych na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) i art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. (zażalenie na odrzucenie skargi), wynika z tego, że wykluczają się one wzajemnie. Przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej możliwe jest dopiero wtedy, gdy czynność ta nie została w terminie dokonana lub była bezskuteczna, ponieważ termin na jej wykonanie upłynął. W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu, złożony na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a., będzie podlegał rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OZ 460/23 i przywołane tam orzecznictwo; powołane orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności ustalenia bowiem wymaga, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu, co powinno być przesądzone przez sąd II instancji przy rozpoznaniu zażalenia. Wyprowadzone zatem w zażaleniu argumenty, opierające się na braku możliwości odebrania przesyłki sądowej z powodu uczestnictwa skarżącego w wyjazdowych zawodach [...] oraz kradzieży plecaka z kluczami, co uniemożliwiło otwarcie skrzynki pocztowej, nie mogły na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego podlegać analizie i odnieść oczekiwanego przez stronę skutku w postaci przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji najpierw nadał bieg zażaleniu skarżącego. W świetle zaś przedstawionych powyżej okoliczności przyjąć należy, że WSA zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braku fiskalnego oraz braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W następnej kolejności – pomimo uznania pisma skarżącego z dnia 9 listopada 2023 r. za zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi (vide: karta akt sądowych nr 88 i 92) - Sąd I instancji nada bieg złożonemu wraz z zażaleniem w jednym piśmie procesowym wnioskowi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.