II GZ 883/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2820/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w sprawie odmowy uchylenia postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w spawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2820/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji stwierdził, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w L. w mieszkaniu socjalnym i jest zwolniony z opłat za czynsz na podstawie tzw. "Hausing Benefit", podstawę jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości 648 GBP. Wyjaśnił, że jego dochód tygodniowy stanowi kwota 151,20 GBP zwana "zasiłkiem dla osób o niskich dochodach" lub "małą emeryturą". Wydatki skarżącego wynoszą 641 GBP, w tym spłata pożyczki w miesięcznych ratach po 325 GBP (łączna kwota pożyczki to 6200 GBP), koszty postępowania sądowego w Polsce, przede wszystkim koszty korespondencji w kwotach 317 GBP i 360 zł, wydatki na energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki w kwocie 48 GBP, opłata telefoniczna w kwocie 35 GBP, travel card w wysokości 42 GBP). Ponadto wyjaśnił, że nie podejmuje żadnych prac, a rodzina zamieszkała w Polsce udzielała pomocy materialnej podczas choroby żony latach 2000-2013, jak również pokrywa koszty związane z podróżami i pobytem skarżącego w Polsce. W ocenie WSA skarżący nie przedstawił wszystkich informacji, do przedstawienia których został wezwany przez referendarza sądowego, a na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można ustalić faktycznej sytuacji finansowej i rodzinne skarżącego. Skarżący nie udokumentował, że został zwolniony z opłat czynszu mieszkalnego. Za niewiarygodne Sąd uznał oświadczenie W. S., że po odliczeniu wszystkich kosztów pozostaje mu na życie 40 zł. Ponadto, zdaniem WSA skarżący nie wykazał tytułu uzyskiwania kwoty 151,20 GBP tygodniowo. Jego sytuacji majątkowej nie obrazuje również wydruk rachunku bankowego w jęz. angielskim. Wobec tego WSA uznał, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W przedłożonej przez niego dokumentacji aktualnego stanu majątkowego znajduje się wiele istotnych luk. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez Skarżącego kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Oświadczenie skarżącego uznano więc za niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej się znajduje. Tym samym skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. S., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, której przesłanki zostały określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli jednak oświadczenie o sytuacji majątkowej zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie NSA Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że skarżący wyjaśnił swoją sytuację majątkową w sposób niewystarczający dla przyznania prawa pomocy. Skarżący zawarł we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwił Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności niektórych z tych oświadczeń. Mimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył bowiem dokumentów świadczących o jego stanie finansowym, w tym kopii dokumentu, na podstawie którego otrzymuje kwotę 151,20 GBP/tydzień wraz z tłumaczeniem na język polski, tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawca korzysta z mieszkania wraz z tłumaczeniem na język polski, innego dokumentu, z którego wynika, że strona korzysta z pomocy finansowej, pomocy socjalnej bądź innej pomocy na terytorium Anglii ze wskazaniem jej miesięcznej wysokości oraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski. W aktach nie ma również wystarczających wyjaśnień NT. pomocy udzielanej skarżącemu przez rodzinę z Polski. Brak nadesłania tych dokumentów uniemożliwiał zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wobec tego trafnie Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.