II GZ 87/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Ch. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 256/20 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi D. Ch. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 października 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. Ch. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz zwrócił stronie uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł. W motywach Sąd I instancji wskazał, że we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 10 stycznia 2019 r., skarżące B. Ch. i D. Ch. zarzuciły Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego S. P. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnieni lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE L z 2004 r., nr 46, s. 1, dalej: rozporządzenie nr 261/2004) w związku z nierozpoznaniem złożonego przez S. P. A. Sp. z o.o. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaną przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] listopada 2017 r. znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 31 maja 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 18/19, w wyniku rozpatrzenia wymienionej skargi stwierdził: przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku S. P. A. sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] listopada 2017 r. znak: [...] (pkt I); stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt III). Pismem z 10 lipca 2020 r. D. Ch. wystąpiła z ponagleniem w związku z przewlekłością postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie znak: [...], a następnie pismem z 23 lipca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania we wskazanej sprawie, podnosząc że do dnia złożenia ponaglenia organ nie rozpoznał wniosku S. P. A. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] listopada 2017 r. znak; [...]. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wyjaśnił, że w sprawie doszło do omyłki polegającej na nieuwzględnieniu zmiany adresu pełnomocnika skarżącej, co skutkowało wysyłką decyzji z [...] lutego 2019 r. znak; [...] na nieprawidłowy adres do korespondencji, w związku z czym przesyłka została zwrócona. Decyzja została ponownie wysłana do pełnomocnika D. Ch. w dniu 1 września 2020 r. Mając na uwadze powołany stan faktyczny Sąd I instancji stwierdził, że skarga D. Ch. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego została wniesiona w sprawie już prawomocnie osądzonej przez Sąd. Prawomocnym wyrokiem z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 18/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się bowiem odnośnie do zasadności zarzutów sformułowanych przez skarżącą, których przedmiotem było przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania zainicjowanego skargą D. Ch. na naruszenie przez przewoźnika lotniczego S. P. A. Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wynikające z odstąpienia przez organ od niezwłocznego rozpoznania złożonego przez tego przewoźnika wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] listopada 2017 r. znak: [...]. Sąd I instancji stwierdził również, że zakończenie postępowania wszczętego skargą na naruszenie przez S. P. A. Sp. z o.o. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] lutego 2019 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2017 r. znak: [...], czyniło wniesione przez stronę ponaglenie środkiem prawnym złożonym poza tokiem postępowania. Sąd I instancji zwrócił również uwagę na wskazaną przez organ okoliczność wadliwie dokonanych czynnościach związanych z doręczeniem stronie skarżącej decyzji z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...], stwierdzając, że okoliczność ta nie mogła zostać poczytana, jako trwanie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2017 r. i wobec czego nie mógł być względem niego formułowany zarzut przewlekłości. W podstawie prawnej postanowienia podano art. 58 § 1 pkt 4 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). D. Ch., zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ustalił, iż w niniejszej sprawie zachodziła powaga rzeczy osądzonej. Strona zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 ust. 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że niniejsza sprawa została prawomocnie osądzona, w sytuacji, gdy: a) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie badał okresu od dnia 31 maja 2019 roku do dnia złożenia skargi, w kontekście zarzucanej przewlekłości postępowania administracyjnego; b) umorzenie postępowania nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych. Podnosząc ten zarzut wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i jako niezasadne podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Wskazania na tle powołanego przepisu wymaga, że w każdej sprawie wniesionej do sądu administracyjnego merytoryczne rozpoznanie skargi musi zostać poprzedzone zbadaniem dopuszczalności środka zaskarżenia. Przyczyną, dla której sąd administracyjny powinien odrzucić skargę jako niedopuszczalną jest stwierdzenie, że sprawa jest już prawomocnie osądzona (res iudicata). Prawomocne osądzenie sprawy oznacza, że była już ona przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem, wywierającym ten skutek, że sprawa ta nie może być przedmiotem ponownego postępowania sądowego toczącego się w tej samej sprawie. Tożsamość sprawy osądzonej z inną sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym będzie mieć miejsce wówczas, gdy w sprawach tych zaistnieje tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego, co uprzednio, stanu faktycznego (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1386/12). Analiza przedmiotowej sprawy w świetle wywiedzionej skargi na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania administracyjnego oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 18/19 czyni niezasadnym zarzut pomieszczony w punkcie a) petitum skargi kasacyjnej. Stwierdzić bowiem należy, wbrew stanowisku autora zażalenia, iż Sąd I instancji dokonując oceny skargi strony miał na uwadze okoliczność popełnienia przez organ błędu w przedmiocie doręczenia stronie decyzji z [...] lutego 2019 r. znak: [...], która to okoliczność, w świetle motywów uzasadnienia zażalenia, była podstawą omawianego zarzutu zażalenia. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że "Błędy popełniane przez organ w zakresie posłużenia się nieprawidłowym adresem w trakcie doręczania decyzji mogą być przedmiotem oceny prawidłowości doręczenia jako czynności wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego.". Mając zaś na uwadze treść pisma organu (odpowiedzi na niniejszą skargę) oraz informacji tam podanych (str. 2 i 3 tego pisma) za również trafny uznać należy wywód Sądu I instancji, iż "nie jest dopuszczalnym uznawanie, że w sprawie objętej niniejszą skargą stan przewlekłości rozumiany przez skarżącą jako brak niezwłocznego wydania ostatecznej decyzji rozstrzygającej o jej skardze na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nadal trwał i mógł być - wbrew treści wyroku z 31 maja 2019 r. sygn. VII SAB/Wa 18/19 - sądowo potwierdzony.". W świetle argumentacji zażalenia, że "wydanie decyzji przez organ, pozostawionej w aktach sprawy, bez prawidłowego doręczenia jest tożsame dla strony z bezczynnością organu.", również wskazać należy na trafną konstatację Sądu I instancji, że: "zastosowanie przez organ mechanizmu konwalidującego wadliwe doręczenie pełnomocnikowi skarżącej decyzji z [...] lutego 2019 r., odstępujący od ponowienia czynności doręczenia, przy której tym razem organ posłużyłby się prawidłowo określonym adresem doręczenia przesyłki, może być rozważany przez pryzmat zaistnienia przesłanki nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).". Nie jest również zasadny zarzut pomieszczony w punkcie b) petitum zażalenia, w ramach którego autor zażalenia wywodzi, że "umorzenie postępowania nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych.". Nie jest zrozumiałe, w świetle treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz punktu III sentencji wyroku WSA w Warszawie 31 maja 2019 r. sygn. VII SAB/Wa 18/19, stanowisko wyrażone w motywach zażalenia, iż "umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu prawnego nie jest orzeczeniem merytorycznym i nie wywołuje jakichkolwiek skutków procesowych dla stron (ani pozytywnych, ani też negatywnych) - wobec powyższego postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej". Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje bowiem żadnej rozsądnej, czy wynikającej z przepisów prawa podstawy do skorelowania przedmiotowej skargi na przewlekłość postępowania i jej oceny przez Sąd I instancji z powołanym wyrokiem z dnia 31 maja 2019 r. w zakresie, w jakim umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Skoro bowiem w uprzednio rozpoznawanej sprawie ze skargi na przewlekłości prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wydanie w dniu [...] lutego 2019 r., decyzji ostatecznej utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2017 r., to w świetle art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie miał podstaw do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie stosownego aktu. W konsekwencji takiego stanu sprawy postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie podlegało umorzeniu. Innymi słowy kwestia nakazania przez Sąd organowi wydania decyzji w określonym terminie przestała istnieć i nie miała znaczenia dla oceny ponownego wniosku strony w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.