II GZ 86/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 584/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 584/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R.K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona 17 października 2022 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazaną decyzję BFG. Skarżący podał, że uchybienie terminu było spowodowane niewiedzą o wydaniu decyzji. Dopiero 12 października 2022 r. otrzymał wiadomość o tym fakcie z biura maklerskiego. WSA, wskazując na art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 103 ust. 5 ustawy z 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r., poz. 2253; dalej "ustawa o BFG") adresatem decyzji jest rada nadzorcza banku, a zatem nie było obowiązku doręczenia skarżącemu decyzji BFG. Podlegał on ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał mu 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia zaskarżonej decyzji BFG na jego stronie internetowej. Informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG 30 września 2022 r., wobec czego ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był 7 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że informacja umieszczona na stronie internetowej BFG zawierała pouczenie o możliwości, trybie i terminie zaskarżenia. W ocenie WSA, skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie przeciwdziałać. Sąd pierwszej instancji stwierdził w tym zakresie, że zarówno z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec [...] S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Skarżący, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku, powinien należycie dbać o własne interesy poprzez śledzenie za pomocą różnego rodzaju środków przekazu wszelkich informacji o stanie postępowania wobec Banku, a w szczególności o wydaniu przez BFG decyzji wywierającej skutki prawne w stosunku do posiadacza instrumentów finansowych emitowanych przez Bank. Skarżący nie wskazał, jakie okoliczności spowodowały obiektywny brak możliwości sprawdzenia na stronie internetowej BFG informacji o wydaniu decyzji restrukturyzacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Zarzucił naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku polegających na przytoczeniu okoliczności faktycznych uprawdopodobniających brak winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia skargi, pomimo że – jak twierdzi Sąd pierwszej instancji – strona w ogóle nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, zaś uprawdopodobnienie tych okoliczności stanowi wymóg formalny skargi. Z tego powodu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z ostrożności procesowej podniósł, że sporne postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 160 p.p.s.a. w związku z art. 86 § 1, § 2, § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez odmówienie stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, pomimo że strona uchybiła terminowi do podjęcia czynności, który pociąga dla niej negatywne skutki prawne, złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym terminie i uprawdopodobniła przyczyny, ze względu na które nie dochowała terminu do wniesienia skargi od decyzji BFG z 29 września 2022 r. bez swojej winy. Z tego powodu złożył wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie stronie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję. W odniesieniu do tego drugiego zarzutu skarżący powołał się na brak informacji publicznych co do trybu zaskarżenia decyzji BFG i faktu jej wydania. Podniósł również, że informacja o sposobie zaskarżenia decyzji i terminie do dokonania tej czynności była umieszczona w osobnym pliku, a nie w decyzji. Ponadto, w informacji o skutkach wydania decyzji nie poinformowano o umorzeniu obligacji. Wskazywano, że sytuacja klientów indywidualnych banku nie zmienia się. Takimi klientami w powszechnej świadomości są zaś osoby posiadające obligacje banku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z przepisów tych wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Jak wskazuje się w doktrynie, w sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie spełniał wymagań formalnych, jakim muszą odpowiadać pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub będzie zawierał inne braki, powinny one zostać uzupełnione w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 559). Za braki takie uznaje się np. niedołączenie do składanego wniosku pisma procesowego, którego dotyczy wniosek strony (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 87). Natomiast zdaniem NSA, uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. nie podlega niedostateczne uprawdopodobnienie okoliczności podnoszonych w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Taki niedostatek pisma nie stanowi bowiem braku, który uniemożliwia nadaniu pismu strony prawidłowego biegu. W orzecznictwie podobnie została potraktowana niemożność ustalenia konkretnego momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 974/13). To bowiem na wnioskodawcy spoczywa obowiązek jak najpełniejszego przedstawienia okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Sąd nie może natomiast samodzielnie dążyć do uzupełnienia argumentacji strony w tym zakresie. Z tych powodów NSA nie podzielił zarzutu naruszenia art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku polegających na przytoczeniu okoliczności faktycznych uprawdopodobniających brak winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia skargi. Zdaniem NSA, prawidłowa była również ocena Sądu co do tego, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przypomnieć więc należy, że kryterium braku winy, które stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8 października 2013 r., II GZ 549/13; 3 października 2013 r., I FZ 410/13; 1 października 2013 r., II OZ 833/13; 25 września 2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd, oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienia terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, jakie uzna za istotne (por. np. por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757, postanowienie NSA z 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23; cytowane orzeczenie podobnie jak następne dostępne na stronie internetowej CBOSA). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. W złożonym do Sądzie pierwszej instancji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że nie wiedział o wydaniu decyzji. Taka argumentacja była zaś niewystarczająca do stwierdzenia niezawinienia uchybienia terminu, na co słusznie zwrócił uwagę WSA. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 184 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.