II GZ 86/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 414/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wykonywanie robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 14 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 414/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku K.D., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 414/18. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Wyrokiem z 6 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 1038/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K.D., reprezentowanego przez adw. K.S., na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez zatwierdzonego projektu. Pismem z [...] października 2018 r. skarżący osobiście wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyjaśnił, że jego pełnomocnik bez konsultacji z nim zaniechał złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a także nie poinformował go o terminie rozprawy ani o wydaniu wyroku. W załączeniu przedłożył oświadczenie swojego pełnomocnika adwokata K.S., potwierdzające te okoliczności. WSA w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, aby na przeszkodzie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanęły nagłe, niespodziewanie i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których pomimo ogromnych starań nie udało się usunąć. Podniesione we wniosku okoliczności nie świadczą o braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie podniósł wystąpienia takich okoliczności również w stosunku do pełnomocnika. Zdaniem WSA, niewłaściwy wybór w zakresie osoby pełnomocnika nie uprawdopodabnia braku winy po stronie mocodawcy w niedotrzymaniu terminu. Wybór strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu, w określonych przepisami granicach, jest bowiem autonomiczną decyzją strony, która sama według własnego uznania korzysta z przysługujących jej uprawnień procesowych, by następnie ponosić wynikające z tego konsekwencje. Wszelkie działania, czy zaniedbania pełnomocnika odnoszą bowiem bezpośredni skutek w sferze praw i obowiązków reprezentowanego. Niewłaściwe wypełnianie tych obowiązków nie może stanowić jednak przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przez błędną wykładnię i w konsekwencji mylne przyjęcie, że zaniedbanie pełnomocnika nie powoduje, że bez winy strony nie został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący wskazał, że Sąd błędnie przyjął, że zaniedbanie pełnomocnika wyklucza jego brak winy w niezłożeniu w terminie wniosku o uzasadnienie wyroku. Wybierając pełnomocnika, skarżący nie mógł przewidzieć, że nie dopełni obowiązku i nie złoży wniosku o uzasadnienie wyroku. Ponadto skarżący podniósł, że nie można go utożsamiać z pełnomocnikiem, więc działania czy zaniechania pełnomocnika nie mogą być traktowane jak jego działania. W niniejszej sprawie bez winy strony nie został złożony w terminie wniosek o uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że zakres pojęcia braku winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu. W takim przypadku kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez takiego pełnomocnika (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 464 i powołane w nim orzecznictwo). Strona ponosi tym samym odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., I FSK 853/08, LEX nr 537041). W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje ocenę Sądu, że zawinił uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego zawinił uchybienie terminu do wniesienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Jak wynika bowiem z wniosku strony, pełnomocnik skarżącego nie stawił się na rozprawie przed WSA, nie powiadomił mocodawcy o tym terminie, a także nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Adw. K.S. potwierdził te okoliczności i oświadczył, że był przekonany, że kolejny środek zaskarżenia nie przyniesie zamierzonego efektu. Takie działania pełnomocnika skarżącego świadczą o rażącym niedopełnieniu przez niego obowiązków związanych z reprezentowaniem interesów mocodawcy. Tym samym nie sposób uznać, że działał on z należytą starannością w imieniu skarżącego. Z uwagi zaś na to, że wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika obciążają stronę – jak już zostało wyżej wskazane – nie można było uznać, że skarżący spełnił przesłankę z art. 86 § 1 p.p.s.a. Tym samym nie było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na marginesie NSA stwierdza, że strona może domagać się odszkodowania od pełnomocnika za zawinioną przez niego szkodę. Ewentualne postępowanie w tym przedmiocie może być wszczęte z powództwa poszkodowanego, który musi wykazać szkodę, którą podniósł na skutek działania (zaniechania) pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.