II GZ 787/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Agencji Rynku Rolnego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SA/WA 708/15 w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie tymczasowego nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw postanawia: oddalić zażalenie

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi S. T. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie tymczasowego nadzwyczajnego wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego – doradcy podatkowemu M. C. w dniu 17 maja 2016 r. W dniu 17 czerwca 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Radomiu poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie o wyznaczeniu adwokata J. K. jako pełnomocnika skarżącego. Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 708/15, nie załączając skargi kasacyjnej od tego wyroku. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt: II GZ 1303/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 19 maja 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Radomiu poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie o zmianie ustanowionego z urzędu pełnomocnika, wyznaczając adwokat E. P. jako pełnomocnika skarżącego. Pismem z dnia 23 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 i 23 maja 2017 r., wezwał pełnomocnika skarżącego - adwokat E. P. do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez złożenie skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 2 czerwca 2017 r., w terminie zakreślonym przez Sąd, wpłynęła skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 708/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że za przesłankę usprawiedliwiającą uchybienie terminu Sąd przyjął okoliczność, iż toczyło się postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, w związku z czym nie mogła być w przewidzianym ustawą terminie wniesiona skarga kasacyjna odpowiadająca wymogom art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). W okolicznościach tej sprawy należało również uznać, że pełnomocnik skarżącego nie uchybił przy tym terminowi przewidzianemu w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prezes Agencji Rynku Rolnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji, ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 708/15, był związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA (art. 190 p.p.s.a.). Z przepisu art. 190 p.p.s.a. jasno bowiem wynika, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć ściśle, tj. jako dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle konkretnej sprawy ("w tej sprawie") wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu. Od wynikającego z art. 190 p.p.s.a. obowiązku podporządkowania się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić tylko wówczas, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (por. np. wyrok WSA z 07.06.2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; LEX nr 167124, z dnia 24.03.2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05; LEX nr 204758, a także m.in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis,W-wa 2005, str. 577 oraz powołane tam orzecznictwo NSA i SN). Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej, należy stwierdzić, że NSA w postanowieniu z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1303/16 stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu bez równoczesnego dokonania czynności procesowej dotknięty jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu. Dotyczy to także skargi lub skargi kasacyjnej. Niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej polegającej na niedołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej należy traktować jako brak formalny, podlegający – na zarządzenie przewodniczącego – usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego, przewidzianego w art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie powinien, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwać pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu przez złożenie skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 437/05). W przypadku nieuzupełnienia braków, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania, na które to zarządzenie przysługuje zażalenie (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Wobec powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo zarządzeniem z dnia 22 i 23 maja 2017 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez złożenie skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego uzupełnił braki formalne wniosku, zatem prawidłowo Sąd I instancji przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że w okolicznościach tej sprawy pełnomocnik nie uchybił termonowi przewidzianemu w art. 87 § 1 p.p.s.a. Na marginesie NSA wskazuje, że na tym etapie postępowania niezasadne były okoliczności podnoszone przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego w zażaleniu o bezpodstawnym pominięciu opinii prawnej datowanej na 2 września 2016 r., złożonej przez pierwszego pełnomocnika z urzędu i dopuszczenie w jej miejsce skargi kasacyjnej złożonej w dniu 2 czerwca przez nowego pełnomocnika. Należy przy tym ponownie nadmienić, że na gruncie art. 190 p.p.s.a. nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa (innego rozumienia sensu, znaczenia, czy też zakresu mających zastosowanie w danej sprawie przepisów) przez sąd, któremu sprawa została przekazana, lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny (wykładni prawa) z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.