II GZ 761/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ż. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 568/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Ż. M. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2025 r. nr SE.9022.7.289.2024.LB w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 568/25, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Ż. M. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia podniosła, iż jego uwzględnienie jest niezbędne ze względu na ryzyko nieodwracalnych skutków i naruszenia prawa dziecka. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przedmiotem ochrony tymczasowej regulowanej art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być objęte jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, dotyczących tytułu wykonawczego i, zdaniem WSA, nie wywołuje zmian w zakresie praw i obowiązków strony, skutkujących możliwością powstania trudnych do odwrócenia skutków luz znacznej szkody. W konsekwencji instytucja wstrzymania wykonania nie może mieć do niego zastosowania. WSA wyjaśnił ponadto, że powstanie szkody w wyniku postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego mogłoby nastąpić, gdyby strona skarżyła postanowienie o nałożeniu grzywny lub inne orzeczenie nakładające na dłużnika obowiązek, jednakże taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że potencjalna wadliwość zaskarżonego postanowienia również nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku w przedmiocie wstrzymania jego wykonania, albowiem dokonywanie przez sąd oceny legalności zaskarżonego postanowienia na tym etapie postepowania jest przedwczesne i niedopuszczalne. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Ż. M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte w całości ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie w razie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wniosek skarżącej został uargumentowany względami ryzyka nieodwracalnych skutków oraz naruszenia praw dziecka. W związku z powyższym strona w treści złożonego wniosku wskazała okoliczności, które usprawiedliwiają zastosowanie ochrony tymczasowej w stosunku do postanowień organów administracji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na wstępie podnieść należy, że Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: czy wskazany we wniosku akt nadaje się do wykonania, a jeśli tak, to czy strona skarżąca w sposób przekonujący podała okoliczności przemawiające za udzieleniem jej ochrony tymczasowej, a także czy wskazane przez wnioskodawcę okoliczności istnieją i dają podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie zmktórym przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1377/11). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia postępowania. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podjętego w toku postępowania egzekucyjnego, nie mógł zostać uwzględniony. WSA nie mógł bowiem zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym z uwagi na to, iż przedmiotem skargi do sądu jest postanowienie organu dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, orzekając jedynie o oddaleniu zarzutów zgłoszonych przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe, bowiem ze swej natury nie podlega ono wykonaniu. Podniesiona w uzasadnieniu zażalenia argumentacja odnosząca się do naruszenia praw dziecka nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie została skutecznie podważona zgodność z prawem stanowiska Sądu I instancji o zasadności odmowy udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym postanowienia o oddaleniu zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Za wadliwe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje stanowisko skarżącej traktujące o tym, iż na skutek niewstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia może dojść do naruszenia praw dziecka skarżącej, co z kolei czyni postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym aktem podlegającym wykonaniu, co do którego możliwe byłoby orzeczenie o wstrzymaniu wykonania. Należy też wskazać, że wobec braku przedmiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, niecelowe stało się ocenienie, czy złożony przez stronę wniosek o wstrzymanie jego wykonania został należycie uzasadniony, a skarżąca uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności świadczące o tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego, skoro w sprawie nie doszło do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., zaś Sąd I instancji prawidłowo zauważył, że przedmiotowe postanowienie wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych nie mieści się w katalogu czynności podlegających wstrzymaniu, wniesione zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. W odniesieniu do złożonego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, iż nie orzekł w tym zakresie. Wynagrodzenie dla pełnomocnika profesjonalnego ustanowionego z urzędu za udzieloną stronie pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258 - art. 261 p.p.s.a.