II GZ 744/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J N na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 550/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J N na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem koncesji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. odmówił J N wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [..] lutego 2017 r. w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem koncesji. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że decyzją z [...] lutego 2017 r. SKO w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję Starosty Gnieźnieńskiego z [...] października 2015 r. ustalającą wobec S N opłatę dodatkową za działalność wykonywaną z rażącym naruszeniem warunków koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego w łącznej wysokości 111.364 zł. W skardze J N, spadkobierca po zmarłym S N, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wskazała, że koncesja na wydobywanie kopaliny wygasła i aktualnie nie ma możliwości kontynuowania działalności przedsiębiorstwa uzyskiwania dochodów z kopalni. Jednocześnie istnieją zobowiązania związane z wykonywaniem obowiązków poeksloatacyjnych złoża. Skarżąca nie jest w stanie uiścić powyższej kwoty. Kwota ta znacznie przekracza jej dochody. WSA w Poznaniu uzasadniając oddalenie wniosku skarżącej wyjaśnił, że obowiązkiem strony, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania aktu lub czynności, jest przedstawienie twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., został tak skonstruowany, że ciężar wykazania, że okoliczności w nim wskazane zaistniały spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca nie przedstawiła ani nie udokumentowała konkretnych okoliczności, z których wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w jej przypadku wywołać trudne do odwrócenia skutki lub spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, dlatego Sąd I instancji uznał, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. J N złożyła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji SKO, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ w jej ocenie zapłata kwoty 111.364 zł doprowadziłoby do wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków; - art. 50 p.p.s.a. w zw. z art. 922 k.c. poprzez zaniechanie zbadania, czy wymierzona kara administracyjna nie stanowi obowiązku ściśle związanego z osobą zmarłego, który nie wchodzi w skład spadku. Do zażalenia skarżąca dołączyła podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016 r., decyzję w sprawie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego oraz kartę leczenia szpitalnego wydaną przez Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą Sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W świetle powyższego nie można się zgodzić z autorem zażalenia, że zaskarżonym postanowieniem WSA dokonał błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że to rzeczą strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie istnienia przesłanek uzasadniających wniosek. Trafnie zatem Sąd I instancji przyjął, że skoro zgłoszony wniosek nie wskazywał konkretnych zdarzeń czy okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanek przewidzianych art. 61 § 3 p.p.s.a. to nie było możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednak wobec przedstawienia przez wnioskodawcę na obecnym etapie postępowania dodatkowej dokumentacji istnieje konieczność jej zbadania. NSA podziela bowiem pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego - na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Wszak zgodnie z art. 188 p.p.s.a. (stosowanym w związku z art. 197 § 2 tej ustawy) Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. NSA uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Ma to szczególne znaczenie właśnie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. (v. teza 6 (w:) Komentarz do art. 197 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, Lex 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA (w:) Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72). Ocena wniosku skarżącej wymaga poczynienia uwagi, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają znaczenie potencjalne. Nie jest wymagane żeby w jakimś zakresie rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy", 2006 r., nr 14, s. 677). Przechodząc do oceny przedstawionych w postępowaniu zażaleniowym dokumentów należy stwierdzić, że skarżąca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, nie tylko finansowej ale także zdrowotnej. Z nadesłanego podsumowania księgi przychodów i rozchodów wynika, że prowadzona działalność gospodarcza w pierwszym półroczu 2017 r. przyniosła stratę w kwocie 91.225,77 zł. Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) dokumentuje w 2016 r. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 292,66 zł. Skarżąca przedstawiła kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że stwierdzono u niej złośliwy nowotwór, który został usunięty. Obecnie jest w trakcie onkologicznego leczenia uzupełniającego, które ma na celu zapobieżenie dalszym przerzutom nowotworu. Choroba skarżącej doprowadziła do tego, że nie jest w stanie obecnie podjąć aktywności zawodowej i w związku z tym decyzją z dnia 8 sierpnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu przyznał jej świadczenie rehabilitacyjne. Przedstawione przez stronę okoliczności świadczą o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować poważne zachwianie płynności finansowej skarżącej. Nawet ewentualność zaciągnięcia kredytu jest w sytuacji skarżącej znacznie ograniczona ze względu na fakt, że obecnie nie zarobkuje, jest poważnie chora i w konsekwencji może mieć problem z uzyskaniem pożyczki, która umożliwiłaby spłatę zobowiązania w kwocie 111.364 zł. Wobec powyższego, w świetle przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności należy uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Z tych wszystkich względów - działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 193 i 61 § 3 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.