II GZ 719/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt II SA/Go 289/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2025 r., nr 1/2025/04/Ub w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt II SA/Go 289/25, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia M.D. (dalej: skarżący) terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 289/25 oddalającego skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 289/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 9 lipca 2025 r., z uwagi na uchybienie wynikającego z art. 141 § 2 p.p.s.a. siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który upłynął w dniu 16 lipca 2025 r. Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2025 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku oraz o jego doręczenie wskazując, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a powstało ponieważ skarżący ma 76 lat i obłożnie choruje, co spowodowało złożenie wniosku dwa dni po terminie. W odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia stosownymi dokumentami okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, pismem z dnia 22 sierpnia 2025 r. skarżący wskazał na swoją obłożną chorobę, dołączając zaświadczenie [...] Centrum Medycznego Oddział Rehabilitacyjny w [...] z dnia 21 sierpnia 2025 r. oraz kartę informacyjną ze szpitala z dnia 5 sierpnia 2025 r. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji stwierdził, iż wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, to jednak nie zasługiwał na uwzględnienie z racji na to, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie dała podstaw do przyjęcia braku jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że z okoliczności sprawy nie wynikają podstawy do przyjęcia, iż dopełnienie opisywanej czynności było obiektywnie niemożliwe w czasie, kiedy skarżący korzystał z powyższych świadczeń zdrowotnych na oddziale rehabilitacyjnym mającym siedzibę w tej samej miejscowości co jego miejsce zamieszkania, od 24 czerwca 2025 r. do 5 sierpnia 2025 r. Sąd zauważył również, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku datowany na 16 lipca 2025 r., został nadany w placówce pocztowej dwa dni po bezskutecznym upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, tzn. 18 lipca 2025 r. (data stempla pocztowego, k. 64 akt sądowych), a więc w trakcie korzystania ze świadczeń we wskazanej powyżej placówce. Wobec tego Sąd stwierdził, że z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji nie wynika, dlaczego nie mógł on dokonać czynności złożenia wniosku do 16 lipca, ale był to w stanie uczynić już dwa dni później. Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż skarżący w zawiadomieniu o rozprawie, które odebrał osobiście w dniu 11 czerwca 2025 r., został prawidłowo pouczony o bezskuteczności zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. wobec bezpodstawnego przyjęcia, że po stronie skarżącego nie wystąpiła przesłanka braku winy stanowiąca warunek konieczny do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu wskutek dowolnego przyjęcia, sprzecznie z przedłożonym wypisem ze szpitala z dnia 5 sierpnia 2025 r., że zaawansowana i przewlekła choroba skarżącego nie była nagłą i obłożną chorobą, która byłaby usprawiedliwioną przyczyną uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). W szczególności w odniesieniu do okoliczności związanych ze stanem zdrowia podkreśla się w orzecznictwie, że choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej tylko przy spełnieniu określonych warunków. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Ponadto, strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za okoliczności takie nie można bowiem uznać faktu, iż skarżący przebywał w okresie od 24 czerwca 2025 r. do 5 sierpnia 2025 r. w zakładzie leczniczym na oddziale rehabilitacyjnym, z powodu przewlekłej choroby. Skarżący nie wyjaśnił także – ani we wniosku ani w zażaleniu – z jakich przyczyn nie miał możliwości nadania przesyłki zawierającej wniosek o uzasadnienie wyroku w terminie otwartym do jego złożenia, zaś mógł to uczynić dwa dni później, tj. 18 lipca 2025 r. (data stempla pocztowego, k. 64 akta sądowych) w okolicznościach, gdy cały ten okresie przebywał w zakładzie leczniczym. Sąd I instancji trafnie również – wbrew argumentacji skarżącego – podkreślił okoliczność pouczenia skarżącego w zawiadomieniu o rozprawie, na wypadek oddalenia skargi, o siedmiodniowym terminie na zgłoszenie wniosku o uzasadnienie wyroku od jego ogłoszenia jak również o skutkach niedochowania tego terminu. Ponadto, z karty informacyjnej przedłożonej przez skarżącego wynika, że ten został uprzednio skierowany do zakładu leczniczego. W konsekwencji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący miał świadomość, iż będzie przebywać w zakładzie leczniczym, a zatem dokonywanie czynności związanych z zainicjowanym przez niego i dalej toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, może być utrudnione. Skarżący nie wskazał również powodów, dla których nie mógł skorzystać z pomocy innych osób w dokonaniu przedmiotowej czynności. Uznać zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.