II GZ 703/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1063/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 września 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 1063/14, orzekając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił I. Spółce z o.o. w G. (dalej: Spółka) zmiany postanowienia Sądu z dnia 23 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt II GZ 824/14 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) oddalił zażalenie Spółki na powyższe postanowienie Sądu z dnia 23 października 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi, pismem z dnia 16 marca 2015 r. Spółka złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismami z dnia 23 marca i 12 maja 2015 r. wnioskodawczyni została wezwana do wskazania zmiany okoliczności sprawy poprzez wykazanie, że jej sytuacja majątkowa uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia z dnia 23 października 2014 r. Sąd uznał, że skoro Spółka na powyższe wezwania nie udzieliła odpowiedzi, to argumentacja zawarta w omawianym postanowieniu jest aktualna i nie ma podstaw do jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu wniesionym do NSA Spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 16 września 2015 r. i zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlegało uwzględnieniu. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla osoby fizycznej (PPF), jak i prawnej (PPPr), sposób jego udostępnienia oraz rodzaje dokumentów, które należy dołączyć do wniosku określa obecnie, wydane na podstawie art. 256 pkt 1-2 p.p.s.a. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257), które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Jak wynika z § 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia, wniosek o przyznanie prawa pomocy udostępnia się nieodpłatnie w budynkach NSA oraz WSA, a ponadto w Biuletynie Informacji Publicznej NSA oraz WSA, natomiast jeżeli wniosek nie został złożony przez stronę na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia. Wnioski udostępniają także nieodpłatnie organy wykonawcze gmin (§ 3). Niezłożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna czy osoba prawna [zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (redaktorzy), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, C.H.Beck, Warszawa 2015, str. 1040 – 1041 i powołane tam, utrwalone orzecznictwo]. Stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem z dnia 23 marca 2015 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w W. (k. 67 akt sądowych) poinformował Spółkę, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jako kolejny w tej sprawie, zostanie rozpoznany na podstawie art. 165 p.p.s.a. i zwrócił się o wykazanie zmiany okoliczności uzasadniających żądanie, w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku. Wezwanie z dnia 23 marca 2015 r. doręczono prawidłowo. Zarządzeniem bez daty (k. 71 akt sądowych) sędzia WSA uchyliła powyższe zarządzenie i ponownie wezwała Spółkę do wykazania zmiany okoliczności uzasadniających żądanie wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku. Drugie wezwanie, z dnia 12 maja 2015 r. także doręczono prawidłowo. Obydwu wezwań Spółka nie wykonała, więc Sąd odmówił zmiany postanowienia z dnia 23 października 2014 r. W ocenie NSA rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest błędne i podlega uchyleniu, ponieważ ponowny wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi) z dnia 16 marca 2015 r. nie został złożony na urzędowym formularzu (PPPr), a to wyczerpało dyspozycję art. 257 p.p.s.a. i nie dawało Sądowi prawa do merytorycznego rozpoznania wniosku na podstawie art. 165 p.p.s.a., tylko do pozostawienia wniosku bez rozpoznania w myśl wskazanego art. 257 p.p.s.a., jednak pod warunkiem uprzedniego wezwania wnioskodawczyni do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Zdaniem NSA dwa skierowane do Spółki wezwania o uzupełnienie ponownego wniosku zostały nieprawidłowo sformułowane, bowiem nie wzywają strony do złożenia go na urzędowym formularzu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., jak była o tym mowa wyżej, a co jest niezbędne dla rozpoznania wniosku przez sąd administracyjny, tylko do wykazania zmiany okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a., co przy braku urzędowego formularza ponownego wniosku uznać należy za przedwczesne. Reasumując stwierdzić należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być złożony w przepisanej prawem formie. Zatem WSA wezwie Spółkę do złożenia ponownego wniosku z dnia 16 marca 2015 r. na urzędowym formularzu, z uwzględnieniem obowiązującego w sprawie stanu prawnego oraz właściwej podstawy prawnej wezwania. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.