II GZ 67/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 7334/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 7334/22, odmówił H. P. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256, w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Sąd wskazał, że skarżąca w dniu 20 października 2022 r. wniosła skargę na wskazaną decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: BFG), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżąca wskazała na sytuację rodzinną spowodowaną nagłą śmiercią męża oraz dodatkowo na swoją złą kondycję psychiczną w związku z zaistniałą sytuacją. Sąd pierwszej instancji wskazując na art. 86 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG. Sąd wskazał, że strona skarżąca nie była bezpośrednim adresatem decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7 dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. Informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG w dniu 30 września 2022 r., wobec czego ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był 7 października 2022 r. Sąd podkreślił, że informacja umieszczona na stronie internetowej BFG zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o siedmiodniowym terminie do jej zaskarżenia. Sąd I instancji uznał zatem, że skarżąca została pouczona o trybie i terminie do złożenia skargi, ale nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Sąd zauważył w tym zakresie, że z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, iż informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec [...] S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych (obligacji) od tego banku, powinna należycie dbać o własne interesy. Na marginesie Sąd wskazał, że skarżąca wprawdzie wskazała na okoliczność śmierci jej męża, jednakże nie przedstawiła żadnych informacji kiedy ten fakt miał miejsce oraz nie przedłożyła w tym zakresie stosownej dokumentacji potwierdzającej okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. II. Skarżąca zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, wskazując, że jej mąż zmarł nagle w marcu 2022 r. i została sama. Skarżąca wskazała również, że w krótkim okresie czasu doznała skręcenia prawej ręki, miała założony gips, a później rehabilitację. Podniosła również, że była w złej kondycji psychicznej i fizycznej, a ponadto nie posiada komputera i nie miała kontaktów z Internetem. Jest bowiem osobą starszą i nie jest obeznana w "tych" sprawach bankowych. Wiedziała, że obligacje kończą się 31 czerwca 2023 r. Skarżąca wskazała, że o zaistniałej sytuacji dowiedziała się przez przypadek w październiku w PZU w R., do którego jechała zapłacić składkę na ubezpieczenie. Po wyjściu z PZU udała się do "[...] Banku", obecnie [...] w celu uzyskania informacji. Skarżąca wskazała, że tam potwierdziła informacje o jej obligacjach. W związku z powyższym, po powrocie do domu napisała do Sądu. Skarżąca podniosła, że nie miała pojęcia o terminie na złożenie wniosku, a poprzez umorzenie obligacji został naruszony jej interes prawny. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia co do okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi były niekompletne. Sąd nie dokonał ich należytej analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek, postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu można wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zgodnie zaś z art. 87 § 2 p.p.s.a. - we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w wymaganym terminie i czy do uchybienia terminowi doszło bez winy skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi. Nie zbadał jednak w sposób jednoznaczny daty początkowej liczenia terminu – 7 dni, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., ani też nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie rozważył bowiem należycie kwestii dochowania przez skarżącą należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności tej sprawy wpływających na ocenę czy doszło do zawinienia skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań, w szczególności związanych z jej sytuacją osobistą i rodzinną, w zestawieniu ze specyfiką niniejszej sprawy dotyczącej decyzji ogłaszanej przez Internet i niedoręczanej stronie skarżącej. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy został on wniesiony w terminie i czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd pierwszej instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, specyfikę tej sprawy dotyczącej decyzji ogłaszanej przez Internet oraz specyfikę sytuacji faktycznej skarżącej. Na tej podstawie powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest zatem każdorazowo właściwe wyważenie ustalonych w sprawie okoliczności, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Z przedstawionych powodów, skoro zarzuty zażalenia okazały się zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i zbada zasadność wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na postawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.