II GZ 666/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 976/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich postanawia: 1/ uchylić zaskarżone postanowienie; 2/ wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

[A.] Sp. z o.o. w K., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zawarła wniosek o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kwota zobowiązania wynikającego z decyzji, tj. [...] zł powiększona o odsetki przekracza ogólną wartość uzyskiwanych przez skarżącą przychodów z tytułu prowadzonej działalności. Zatem realizacja obowiązku finansowego nałożonego skarżoną decyzją prowadzi do całkowitej utraty płynności finansowej skarżącej i konieczności zaprzestania dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca podkreśliła, że nawet kwota rocznego przychodu skarżącej, bez uwzględnienia wysokich kosztów jego uzyskania, nie daje możliwości wykonania zobowiązania wynikającego ze skarżonej decyzji. Następnie skarżąca podniosła kwestię konieczności redukcji zatrudnienia i związanej z tym straty niemajątkowej polegającej na ustaniu współpracy z wysoce wykwalifikowanymi i zaufanymi pracownikami. Ponadto wskazano, że skarżąca nie ma możliwości finansowania wynikającego ze skarżonej decyzji zobowiązania źródłami zewnętrznymi, ponieważ nie posiada zdolności kredytowej. Do wniosku załączono zeznania podatkowe ([...]) za 2014 r., za 2015 r., deklarację roczną o pobranych zaliczkach ([...]) za 2015 r. za 2016 r., dokumenty księgowe, umowy kredytowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 976/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ze swej natury ma charakter odwracalny. W sytuacji bowiem ewentualnego wzruszenia przez sąd decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Wobec tego argumentacja skarżącej wskazująca na brak możliwości zapłacenia określonej w zaskarżonej decyzji kwoty nie jest wystarczająca do zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Również okoliczność redukcji zatrudnienia ma charakter odwracalny i nie stanowi o znacznej szkodzie, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.),. W ocenie sądu skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem sąd nie ma do czynienia z sytuacją, która uzasadniałaby zastosowanie wobec skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową wstrzymania wykonania decyzji. Wniósł o zmianę tego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu wskazała na okoliczności mające potwierdzać konieczność wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Wskazanie tych przesłanek powinno być przy tym odpowiednio uprawdopodobnione. W rozpatrywanej sprawie argumentacja przedstawiona przez skarżącego pozwala, zdaniem sądu rozpoznającego zażalenie, na udzielenie ochrony tymczasowej. Jak wynika z twierdzeń strony i dokumentów przedłożonych na ich poparcie, wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji znacznie wykracza poza możliwości finansowe spółki, a w takiej sytuacji udzielenie ochrony tymczasowej jest w zasadzie niezbędne do prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Zapłata wskazanej w decyzji kwoty będzie wiązała się z koniecznością likwidacji tej działalności, co niewątpliwie stanowić będzie trudny do odwrócenia skutek. Dodatkowo, jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia, skarżąca nie dysponuje kwotą wymienioną w decyzji, a zatem konieczne stanie się sięgnięcie po środki ze sprzedaży jej nieruchomości. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma za zadanie uchronienie strony przed niekorzystnymi skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której wystąpiłyby u niej negatywne konsekwencje w związku z wykonaniem decyzji, a następnie uchyleniem decyzji przez sąd (tak m.in. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II OZ 423/15). W przypadku konieczności zebrania tak znacznej kwoty, o jakiej mowa w decyzji, poprzez sprzedaż nieruchomości i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej bez wątpienia można mówić o trudnym do odwrócenia skutku. Wykonanie decyzji może ponadto narazić spółkę na powstanie znacznej szkody, chociażby z powodu utraty możliwości generowania przychodów. Dodatkowo, skarżąca świadczy usługi dla szczególnego rodzaju klientów, a zaprzestanie prowadzenia działalności może się wiązać z utratą ich zaufania wobec spółki, a tym samym pochodzących od nich zleceń. Wykonanie decyzji będzie, co więcej, wiązało się z koniecznością zwolnienia wysoko wykwalifikowanych pracowników, których pozyskanie na nowo może okazać się utrudnione. Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że nie zawsze w przypadku decyzji nakładającej obowiązek zapłaty sumy pieniężnej automatycznie przyjąć można, iż przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków nie wystąpią ze względu na oczywistą możliwością zwrotu kwoty uiszczonej w wykonaniu decyzji. Zapłata wskazanej w decyzji sumy pieniężnej może powodować zaistnienie tych przesłanek, zwłaszcza trudnych do odwrócenia skutków, gdy w związku z wykonaniem tej decyzji dojdzie do takiego negatywnego dla strony zdarzenia, które będzie stanowiło trudno odwracalne konsekwencje. Nie chodzi zatem o samą odwracalność uiszczenia sumy pieniężnej, lecz o to, że jej uiszczenie w całokształcie okoliczności sprawy może powodować takie konsekwencje, które są przesłankami udzielenia ochrony tymczasowej, w tym trudny do odwrócenia skutek – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 188 w związku z art. 197, art. 61 § 3 i art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.