II GZ 62/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2432/22 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2432/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 lipca 2022 r., nr 112/03/2022/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie.

I. M.M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 7 lipca 2022 r. nr 112/03/2022/Ub. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2432/22, odrzucił skargę skarżącego. Skarżący 23 grudnia 2022 r. wniósł za pośrednictwem platformy ePUAP zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Zażalenie skarżącego zostało zawarte w dołączonym do pisma przewodniego pliku pdf. Załącznik ten nie został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani podpisem osobistym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 grudnia 2022 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jego odrzucenia, poprzez opatrzenie podpisem elektronicznym zażalenia z 23 grudnia 2022 r. dołączonego do pisma przewodniego w formie załącznika "Zażalenie do NSA". Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że w systemie EZD dwukrotnie bezskutecznie próbowano doręczyć wezwanie (pierwsze UPD z 9 stycznia 2023 r. i UPD powtórne z 17 stycznia 2023 r.). Wobec powyższego, przesyłka została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu 24 stycznia 2023 r. Skarżący pismem nadanym za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 30 stycznia 2023 r. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na wypadek, gdyby termin już minął i tego samego dnia uzupełnił także braki zażalenia stwierdzając, że w jego ocenie w dniu złożenia zażalenia za pośrednictwem systemu ePUAP doszło do prawidłowego podpisania zażalenia, bowiem zostało ono podpisane podpisem odręcznym. Postanowieniem z 27 września 2023 r. Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, gdyż w terminie otwartym dla dokonania tej czynności skarżący przesłał pismo mające na celu uzupełnienie braków formalnych zażalenia. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 31 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2432/22, odrzucił zażalenie skarżącego od postanowienia z 7 grudnia 2022 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniesione przez skarżącego zażalenie dotknięte było brakami formalnymi, dlatego też Sąd wystosował do skarżącego wezwanie do ich usunięcia. Z uwagi na to, że przedmiotowe wezwanie przesłane za pomocą platformy ePUAP, pomimo dwukrotnego jego awizowana (tj. w dniach 9 stycznia 2023 r. oraz 17 stycznia 2023 r.) nie zostało odebrane przez skarżącego, tym samym na podstawie art. 74a § 8 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że doręczenie wezwania nastąpiło 24 stycznia 2023 r. W zakreślonym przez Sąd siedmiodniowym terminie do usunięcia braków formalnych zażalenia, skarżący odpowiedział na wezwanie wskazując w przesłanym 30 stycznia 2023 r. piśmie, że w jego ocenie w dniu złożenia zażalenia za pośrednictwem systemu ePUAP doszło do prawidłowego podpisania, bowiem zostało ono podpisane podpisem odręcznym. Odnosząc się do powyższego Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie mają bezpośrednie zastosowanie rozważania zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, w której stwierdzono, że "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Sąd wyjaśnił, że skarżący przesłał zażalenie na postanowienie z 7 grudnia 2022 r. drogą elektroniczną, jako załącznik do pisma ogólnego. Pismo ogólne zostało podpisane przez skarżącego zweryfikowanym prawidłowo podpisem zaufanym. Jednak załączone zażalenie takiego podpisu nie zawierało, bowiem zawierało jedynie odręczny podpis. Stąd też skarżącego wezwano do uzupełnienia braku formalnego, wskazując jednocześnie na czym ten brak polegał. Skarżący wezwanie otrzymał, jednakże udzielona przez niego 30 stycznia 2023 r. odpowiedź obarczona była tym samym błędem – brakiem podpisu elektronicznego pod załącznikiem stanowiącym zażalenie. W związku ze stwierdzoną wadą uzupełnienia braku formalnego, a tym samym nieuzupełnieniem braku formalnego zażalenia - Sąd stwierdził, że zażalenie należało odrzucić. III. Skarżący na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył zażalenie, w którym wyjaśnił, że skargę fizycznie wprowadził do systemu teleinformatycznego ePUAP w dniu 8 sierpnia 2022 r. o czym świadczy poświadczenie, którego dokonał w tym dniu i tego samego dnia wysłał pismo. Skarżący zwrócił uwagę, że w tym dniu platforma nie działała, bo pismo finalnie nie zostało wysłane. Skarżący wskazał, że zgłosił platformie ePUAP zgłoszenie w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i otrzymał informację, że według systemu pismo nie zostało wysłane, a jedynie podpisane. Skarżący nadmienił, że do tej pory nie miał problemów z posługiwaniem się platformą ePUAP i nie miał również problemów z posługiwaniem się wysyłką dokumentów do NFZ. Nadto wskazał, że nie sprawdził potwierdzenia odbioru pisma UPO przez odbiorcę i jest to jedyne jego uchybienie. IV. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do jego treści, sąd odrzuca zażalenie, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jego braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do jego odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r. drogą elektroniczną (platforma teleinformatyczna ePUAP), przy czym wniesione zażalenie było załącznikiem do pisma przewodniego skarżącego, zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod tym właśnie pismem przewodnim, a nie pod załączonym przez skarżącego zażaleniem. Należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowała się rozbieżność, czy w kontekście regulacji zawartej w art. 46 § 2b p.p.s.a. w przypadku przesłania pisma będącego formularzem ePUAP, który jest należycie podpisany, załączniki do niego (pliki) wymagają opatrzenia ich odrębnym podpisem, czy też należy uznać, że podpis zawarty w samym formularzu ePUAP obejmuje wszystkie wymienione w piśmie załączniki. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I FPS 2/21 stwierdził, że: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Wobec powyższego należało uznać, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia, braków formalnych tego zażalenia, poprzez podpisanie zażalenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub własnoręcznego podpisania. Pismo ogólne, zawierające wyłącznie informację o załączonym do tego pisma niepodpisanym zażaleniu, nie jest bowiem odrębnym zbiorem danych zawierającym całość znaczeniową komunikatu kierowanego do sądu administracyjnego. Brak podpisania wnoszonego zażalenia stanowi brak formalny w każdym przypadku, uzasadniający wezwanie strony do jego uzupełnienia. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżący nie uzupełnił w/w braku formalnego w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie, co musiało skutkować jego odrzuceniem w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W terminie wyznaczonym do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przesłał bowiem pismo przewodnie za pośrednictwem ePUAP (z 30 stycznia 2023 r.), nie opatrując jednak załącznika (zawierającego podpisane odręcznie zażalenie) kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Nie mogły zostać w tej sprawie uwzględnione podniesione w zażaleniu argumenty odnoszące się do kwestii prawidłowości wniesienia skargi za pośrednictwem ePUAP. Stanowią one bowiem materialnoprawną (merytoryczną) polemikę z treścią postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, podczas gdy na obecnym etapie postępowania przedmiotem rozstrzygnięcia przez NSA jest zgodność z prawem postanowienia WSA o odrzuceniu zażalenia na to postanowienie WSA o odrzuceniu skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wniesione zażalenie jest niezasadne, gdyż zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.