II GZ 618/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 655/25 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. nr KOC/7198/Dr/24 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 655/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. nr KOC/7198/Dr/24 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 21 lutego 2025 r. skarżący J. M. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie – po prawidłowej awizacji pod adresem korespondencyjnym podanym w skardze – zostało uznane za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 20 marca 2025 r. Termin do uzupełnienia wskazanych braków formalnych upłynął zatem z dniem 27 marca 2025 r., jednakże skarżący nie podał swojego numeru PESEL. Wobec nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie ww. braku formalnego Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., postanowił skargę odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do rozpoznania i zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do rozpatrzenia skargi, zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uznanie za bezzasadne orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiocie zwrotu uiszczonej opłaty sądowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. Naruszenie art. 86 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, w sytuacji, gdy wezwanie do uzupełnienia tych braków nigdy nie zostało mu doręczone, 2. Naruszenie art. 133 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych, w sytuacji gdy nie miało ono miejsca, 3. Naruszenie prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uniemożliwienie skarżącemu merytorycznego rozpoznania sprawy na skutek niezawinionego przez skarżącego niedopełnienia formalności, o której wezwaniu nie był informowany, 4. Sprzeczność zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odrzucenia skargi z jednoczesnym orzeczeniem o zwrocie opłaty sądowej, co sugeruje brak prawidłowości w procedowaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie – także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL strony skarżącej stanowi usuwalny – na wezwanie Sądu – brak formalny wniesionego środka zaskarżania, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia braków skargi, w tym również braku w postaci niewskazania numeru PESEL skarżącego, zostało – po dwóch próbach doręczenia adresatowi - uznane za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. dnia 20 marca 2025 r. Tym samym termin do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL upłynął dnia 27 marca 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, WSA w Warszawie zasadnie odrzucił skargę, ponieważ jej brak formalny w zakresie nadesłania numeru PESEL skarżącego nie został usunięty w wyznaczonym terminie. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r. sygn. akt. II GPS 3/22 niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 p.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o niepodejmowaniu nawet próby doręczenia wezwania przez operatora pocztowego podkreślić należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy w znaczeniu nadanym przez przepis art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.) (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 3421/14, postanowienie SN z dnia 22 marca 2019 r., sygn. I CZ 118/17, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OZ 500/19, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt I OZ 9/24), przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. – jak miało to w przedmiotowej sprawie - może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 73, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14 oraz z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19) i to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności. Jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. Akt I FSK 1029/14 oraz postanowienia NSA z dnia: 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12, 17 listopada 2015 r., II FZ 857/15). Skarżący w zażaleniu nie przedstawił żadnej okoliczności wskazującej na to, że informacje zawarte w znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz uwidocznione na kopercie zwróconej do nadawcy są niezgodne z rzeczywistością. Nie przedstawił również dokumentów świadczących o przeprowadzeniu przez operatora pocztowego postępowania reklamacyjnego i uznania reklamacji za uzasadnioną. Z tych względów skarżącemu nie udało się obalić domniemania prawdziwości informacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, z którego wynika, że po dwukrotnym pozostawieniu awiza w oddawczej skrzynce pocztowej (w dniach 6 i 14 marca 2025 r.), korespondencję sądową zwrócono do nadawcy w dniu 24 marca 2025 r. W rekapitulacji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział żadnych prawnych możliwości uzupełnienia przez Sąd braków formalnych pism procesowych, zaś przepisy art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawierają wyjątków. Tym samym, w przypadku nieuzupełnienia przez stronę braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącego w zakreślonym terminie, tj. do dnia 27 marca 2025 r., Sąd I instancji zobowiązany był do odrzucenia skargi. Jednocześnie należy podkreślić, że niewykonanie wezwania Sądu I instancji musiało skutkować odrzuceniem skargi, o czym skarżący został pouczony w skierowanym do niego wezwaniu. Brak jest w związku z tym podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.