II GZ 615/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 497/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W skardze wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego brak wstrzymania wykonalności decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego bytu skarżącego i wiążącą się z tym znaczną szkodą oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim, wraz z żoną utrzymują się z prowadzonej przez skarżącego działalności gastronomicznej, polegającej na prowadzeniu baru w miejscowości G., ale przede wszystkim ze świadczenia emerytalnego żony skarżącego, w związku z niskim dochodem uzyskiwanym z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W roku podatkowym 2014 skarżący wraz z żoną osiągnęli dochód brutto (przed opodatkowaniem podatkiem dochodowym) w wysokości 45.266,14 zł, co dało średnio miesięczny dochód brutto na poziomie 3.772,17 zł. Z analizy zestawienia obrotów dla prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, sporządzonej za okres od stycznia do grudnia 2015 r. (także bilansu firmy za rok 2015) wynika, że dochód brutto (przed opodatkowaniem podatkiem dochodowym) skarżącego z działalności wyniósł 1.438,66 zł, co daje miesięczny dochód brutto na poziomie 119,88 zł. Skarżący wyjaśnił, że dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę w całości przeznaczany jest na zaspokojenie ich potrzeb życiowych, w tym na spłatę kredytu w wysokości 13.887 zł, którego miesięczna rata kredytowa wynosi ok. 495,98 zł, przy czym pozostały do spłaty okres wynosi 28 miesięcy. Skarżący nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których orzeczona zaskarżoną decyzją kara pieniężna mogłaby zostać wyegzekwowana, w szczególności nie posiada składników, które mógłby łatwo spieniężyć, celem zaspokojenia kary pieniężnej. Skarżący nie posiada także oszczędności, z których mógłby zaspokoić roszczenie Urzędu Celnego, oczekując na rozstrzygnięcie merytoryczne skargi. W tym stanie oczywistym jest, że egzekucja, której przedmiotem będzie kara pieniężna w kwocie 36.000 zł, skierowana zostanie do jedynego składnika majątkowego skarżącego – bieżącego dochodu z prowadzonej działalności. Zdaniem skarżącego, choć kwota 36.000 zł, która stanowi wymierzoną przez organ celny karę, nie jest znaczną szkodą, to jednak nie można odmówić jej takiego charakteru, uwzględniając, że przekracza ona kwotę rocznego dochodu skarżącego i stanowi dla niego kwotę niemożliwą do uregulowania. W ocenie strony skarżącej brak wstrzymania wykonalności decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego bytu gospodarczego skarżącego i wiążącą się z tym znaczną szkodą oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Do wniosku załączono zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 PIT-36, informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014, bilans za rok 2015, zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. [...] akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 5 kwietnia 2016 r. oddalił wniosek. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia. W uzasadnieniu wniosku nie wykazano konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do skarżącego wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Na poparcie swojej argumentacji skarżący wprawdzie przedłożył aktualną dokumentację, jednakże znajdujące się w aktach sądowych dokumenty, w tym zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 PIT–36, informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014, bilans za rok 2015, zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiIDG) nie są wystarczające do kompleksowej oceny przez Sąd sytuacji majątkowej skarżącego. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 wynika, że skarżący osiągnął przychód w wysokości 124.853,42 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 104.367,40 zł, dochód w kwocie 20.486,02 zł. Dochód małżonki wyniósł 24.780,12 zł. Łączny dochód brutto w roku podatkowym 2014 skarżącego i jego małżonki stanowi kwota 45.266,14 zł, co w przeliczeniu na miesięczny dochód brutto stanowi kwotę 3.768,84. Z bilansu za rok 2015 firmy P.H.U. J. J. F. w G. wynika, że przychody ze sprzedaży stanowi kwota 91.611,79 zł, wydatki na zakup towarów wyniosły 56.581,84 zł, pozostałe wydatki 32.684,30 zł w tym amortyzacja 951,84 zł. Razem wydatki stanowią kwotę 89.266,14 zł, dochód firmy wyniósł 1.438,66 zł. Natomiast przedłożone zaświadczenie z CEiIDG wygenerowane [...] lutego 2016 r. potwierdza, m.in. prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej od [...] sierpnia 1991 r., aktywny status indywidualnej działalności gospodarczej oraz brak wpisów dotyczących upadłości czy postępowania naprawczego. Zdaniem Sądu przedstawiony przez skarżącego dochód za rok 2014 i prowadzenie czynnej działalności gospodarczej nie mogą być jedynym miarodajnym kryterium na badanie zdolności skarżącego do zapłaty wymierzonej kary. Natomiast fakt posiadania przez skarżącego innych zobowiązań nie może prowadzić do wniosku, że mogą one być zaspokojone kosztem należności wobec Skarbu Państwa. Potrzeba wydatkowania posiadanych środków na zaspokojenie zobowiązań kredytowych nie może być priorytetowo traktowana przed obowiązkiem uiszczenia należnego podatku i innych należności wobec Skarbu Państwa, które to należności powinny być zaspokojone w pierwszej kolejności. W ocenie Sądu nawet wyegzekwowanie określonej kwoty przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie wywołuje nieodwracalnych skutków, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie zwrócona. Sąd pierwszej instancji podniósł, że posiadanie innych zobowiązań (np. kredytowych) nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zauważył, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Sąd uznał, że na podstawie wniosku strony i załączonych do niego dokumentów nie sposób ustalić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dopiero bowiem porównanie wydatków skarżącego z jego majątkiem czynnym mogłoby pozwolić ustalić jakie skutki w odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącego i osób pozostających na jego utrzymaniu wywoła wykonanie decyzji. Sąd nie mógł zatem uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zwrócił uwagę, że wprawdzie w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie skarżącego, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia przez wykonanie zaskarżonej decyzji znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. J. F. wniósł zażalenie na postanowienie z 5 kwietnia 2016 r., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i tym samym niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wstrzymania wykonana zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] stycznia 2015 r., jak również przyjęcie, że w realiach rozpoznawanej sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, a co najmniej skarżący nie przedłożył dowodów na poparcie swojego stanowiska, podczas, gdy skarżący w dostateczny sposób wykazał (przedkładając stosowną dokumentację), że ta jednostkowa kara pieniężna, stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze skarżącego w realiach sytuacji rodzinnej i finansowej kondycji wyznaczanej przedmiotem jego aktywności zawodowej, w związku z czym wniosek zasługiwał w całości na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona zgłaszając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczył decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, przedłożone wraz z wnioskiem dokumenty nie świadczyły o niebezpieczeństwie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. na skutek wykonania zaskarżonej decyzji Co prawda dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej przedstawił on zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 r. oraz "Bilans Firmy" (data wydruku 2016-01-[...]), jednak WSA słusznie uznał, że nie świadczą one o złej sytuacji finansowej skarżącego i nie uprawdopodabniają niebezpieczeństwa utraty przez niego płynności finansowej na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Również okoliczność, że wysokość wymierzonej kary jest znaczna w porównaniu do wyników finansowych skarżącego w latach 2014 i 2015, nie pozwolił WSA automatycznie przesądzić braku zdolności płatniczych skarżącego. Na podstawie wybiórczo przedstawionych twierdzeń skarżącego Sąd pierwszej instancji nie był więc w stanie ocenić, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zauważyć, że w zażaleniu skarżący podnosił, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego dochód stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Jednak na poparcie tych twierdzeń nie przedstawił żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych innych członków rodziny), co nie pozwoliło Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu podważyć oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.