II GZ 611/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 3270/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [..] kwietnia 2014 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 3270/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3270/16 odmówił A.R. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2017r., sygn. akt V SA/Wa 3270/16 wydanego w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym wyrokiem z 17 marca 2017r., sygn. akt V SA/Wa 3270/16 oddalił skargę A.R. na ww. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2014 r. Pismem z 5 maja 2017r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.") złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu podał, że choroba uniemożliwiła mu złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie. Jak wyjaśnił wnioskodawca, jest on inwalidą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodu wypadku samochodowego, w wyniku którego doznał poważnego urazu odcinka szyjnego – złamania kręgu (C-5), co powoduje u niego okresową niepełnosprawność ręki. W okresie od 20 marca do 30 kwietnia 2017r., jak wskazał pełnomocnik doszło u niego do nasilenia się objawów chorobowych i spowodowało, że nie mógł on sporządzić wniosku o uzasadnienie niniejszego wyroku. Do wniosku pełnomocnik załączył zaświadczenie z 28 kwietnia 2017r. nr [..] lekarza sądowego przy Sądzie Okręgowym we [...] oraz zaświadczenie z 28 kwietnia 2017r. lekarza chirurga, ortopedy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że niewątpliwie doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 marca 2017 r. Wobec ogłoszenia przez Sąd wyroku oddalającego skargę w dniu 17 marca 2017 r., siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku upłynął w dniu 24 kwietnia 2017 r. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 17 marca 2017r. zawarł w piśmie wniesionym 6 maja 2017r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu Skarżący dokonał czynności procesowej, co do której uchybił terminowi, gdyż złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zachował też siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu bowiem z przedłożonych zaświadczeń lekarskich wynika, że przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem 30 kwietnia 2017r., a wniosek złożono 6 maja 2017 r. Jednakże w ocenie WSA pełnomocnik strony nie wykazał przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący jako przesłankę usprawiedliwiająca brak winy w uchybieniu terminu wskazał w chorobę, która spowodowała okresową niepełnosprawność ręki i uniemożliwiała posługiwanie się nią. Z zaświadczenia lekarza sądowego przy Sądzie Okręgowym we [...] z [...] kwietnia 2017r. nr [...] wynika, że pełnomocnik strony skarżącej nie mógł się stawić się w sądzie w dniach od 20 marca do 30 kwietnia 2017r., z powodu nasilenia objawów pourazowych, natomiast nie wynika z niego niezdolność do pracy zawodowej. W ocenie Sądu niezdolność do pracy powoduje konieczność skorzystania ze zwolnienia lekarskiego, co nie miało miejsca w sytuacji pełnomocnika strony skarżącej. WSA wyjaśnił również, że choroba trwająca u pełnomocnika 42 dni, sama przez się nie wyłączała nawet przy podjęciu największego możliwego wysiłku możliwości podjęcia działań celem wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Samo okresowe nasilenie się objawów pourazowych nie jest jednakże uznawane za wystarczającą okoliczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie wyklucza ona bowiem możliwości dokonania czynności procesowej, czy też ewentualnie posłużenia się inną osobą w jej dokonaniu. Pełnomocnik strony skarżącej prowadzi kancelarię radcy prawnego tak więc jako profesjonalny podmiot świadczący usługi prawne i jako inwalida o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest świadomy wynikających z tego ograniczeń oraz konieczności zapewnienia sobie substytuta na czas remisji objawów przebytego urazu odcinka szyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik, działający za skarżącego, wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. Do zażalenia dołączył dwa poświadczone za zgodność z oryginałem zaświadczenia z [...] kwietnia 2017r. nr [...] lekarza sądowego przy Sądzie Okręgowym we W. oraz poświadczone za zgodność z oryginałem zaświadczenie z [...] kwietnia 2017r. lekarza chirurga, ortopedy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu wskazano chorobę pełnomocnika skarżącej, która uniemożliwiła mu złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a okoliczność ta została potwierdzona w załączonych do wniosku o przywrócenie terminu: oryginałem zaświadczenia lekarza sądowego, według którego w okresie od 20 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. pełnomocnik nie mógł się stawić w Sądzie, a także poświadczonym za zgodność z oryginałem zaświadczeniem lekarskim według którego od dnia 20 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. pełnomocnik był niezdolny do pracy. W tej sytuacji wymagało oceny, czy pełnomocnik skarżącego w złożonym wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. Wobec powyższego przypomnienia wymaga, że w świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani zapobiec. Trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. W literaturze zwrócono uwagę, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej. Determinuje ona bowiem istotę tej instytucji (W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08, opubl. Admin. 2008/2/258). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji w swej ocenie okoliczności uprawdopodobniających uchybienie terminu, a przedstawionych we wniosku nie uwzględnił w pełni powyższego rozumienia treści zawartych w art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie ocenia okoliczności towarzyszące uchybieniu terminowi procesowemu w kontekście przesłanki braku winy. Przede wszystkim powoływane we wniosku dolegliwości, wbrew argumentacji Sądu I instancji, mogły uniemożliwić pełnomocnikowi wykonywanie czynności procesowych. Oczywiście nie zawsze każda choroba, lecz nagła i to w takich okolicznościach, które nie pozwoliły na wyręczenie osobą trzecią stanowi usprawiedliwienie w uchybieniu terminu. Jeżeli jednak przyczyną uchybienia była choroba pełnomocnika uniemożliwiająca w ocenie lekarza wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez Sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu – co do treści lub formy, wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (post. Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06, Lex 200921). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej załączył do wniosku oryginał zaświadczenia lekarza sądowego, według którego w okresie od 20 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. nie mógł się stawić w Sądzie, a także poświadczone za zgodność z oryginałem zaświadczenie lekarskie według którego od dnia 20 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. pełnomocnik z powodu nasilających się zmian chorobowych kręgosłupa szyjnego, był niezdolny do pracy. Ponadto pełnomocnik w uzasadnieniu zażalenia podkreślił, że prowadząc jednoosobową Kancelarię Radcy Prawnego w miejscowości [..] nie miał możliwości w przypadku nagłej choroby uzyskać w trybie pilnym zastępstwa procesowego i dotrzymania krótkiego terminu procesowego pozostałymi dokumentami. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 i 87 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.