II GZ 604/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Sp. z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 246/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji I i II instancji w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w N. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 5 marca 2025 r. nr DNS-HP.906.1.1.2025 w przedmiocie nakazu wykonania obowiązków po przeprowadzonej kontroli sanitarnej postanawia: 1. Uchylić zaskarżone postanowienie, 2. Wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz punktu 3 decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2025 r. nr HP.9012.2.1.2025.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 246/25, odmówił L. Sp. z o.o. w N. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2025 r. w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 marca 2025 r., w przedmiocie zapewnienia jadalni osobom wykonującym pracę. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wymieniona wyżej spółka w skardze wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji w zakresie zapewnienia jadalni osobom wykonującym pracę. Skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji grozi szkodą majątkową w wielkim rozmiarze oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Strona będzie musiała przebudować zakład, co spowoduje praktycznie trwałą zmianę substancji budynków, w tym uzyskanie pozwoleń na budowę oraz konieczność zmiany procesów technologicznych. Powyższe będzie wymagało znacznych nakładów sił i środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyjaśnił, że skarżąca, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przedstawiła żadnych argumentów ani dokumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jej interesów następstw wykonania decyzji. Skarżąca ograniczyła się do stwierdzenia, że w celu wykonania decyzji – zapewnienia jadalni osobom wykonującym pracę - będzie musiała przebudować zakład, co będzie wymagało znacznych nakładów sił i środków. Strona, w ocenie WSA, nie odwołała się do żadnej z przesłanek uprawniających do zastosowania tego rodzaju ochrony, ani nie powołała się na konkretne zdarzenia, które świadczyłyby o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji byłoby zasadne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania decyzji zgodnie z wnioskiem oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach pominął fakt, że wykonanie nałożonego na spółkę jednego z dwóch alternatywnych obowiązków, oznacza: w przypadku wykonania jadalni w pomieszczeniach zlokalizowanych w budynku "II części chłodni", konieczność przebudowy zakładu, tj. dobudowanie do istniejącego budynku jadalni (co zdaniem spółki jest niemożliwe z powodu braku miejsca do budowy, a ewentualne miejsce zapewni dopiero wyburzenie istniejącego budynku) lub zaadoptowanie budynku chłodni na pomieszczenie jadalni, co z kolei wiąże się z koniecznością przebudowy i uzyskaniem pozwolenia na budowę. Odnośnie do alternatywnego wykonania obowiązku poprzez zapewnienie jadalni w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, do którego wejście powinno prowadzić bezpośrednio z pomieszczeń, korytarzy lub dróg służących do komunikacji ogólnej, jest to w ocenie skarżącej niewykonalne, gdyż na miejscu gdzie można by zbudować obudowane przejście istnieje droga przeciwpożarowa utwardzona kostką, którą to drogę należałoby zlikwidować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18, CBOSA). Uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rozbiórka bądź przebudowa obiektu budowlanego lub jego części przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja organu była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 754/23, postanowienie NSA z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt II OSK 18/22). W niniejszej sprawie, wykonanie obowiązków określonych w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w jej pkt 3 wiązać musiałoby się - jak wynika z treści wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji – z przebudową, w celu zapewnienia jadalni w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, do którego wejście powinno prowadzić bezpośrednio z pomieszczeń, korytarzy lub dróg służących do komunikacji ogólnej. W skardze podniesiono, że wykonanie decyzji wiązałoby się również z dodatkową koniecznością wykonania 6 pomieszczeń na szatnie, prysznice i sanitariaty. Naczelny Sąd Administracyjny wziął też pod uwagę argumenty przywołane w treści zażalenia i doszedł do przekonania, że istotnie skala przedsięwzięcia, uzasadnia przyjęcie, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, udzielona stronie ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi czy skargi kasacyjnej, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienia NSA z 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 i z 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1446/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 p.p.s.a. i orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 marca 2025 r. nr DNS-HP.906.1.1.2025 oraz pkt 3 decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2025 r., nr HP.9012.2.1.2025, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.