II GZ 601/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy o uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 601/17 oddalającego zażalenie P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3920/14 o odrzuceniu zażalenia P. B. w sprawie ze skargi P. B. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej za szkolenie postanawia: 1/ odmówić uzupełnienia postanowienia; 2/ sprostować oczywistą omyłkę w komparycji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 601/17 w ten sposób, że w miejsce słów "na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2017 r." wpisać "na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r." oraz w miejsce słów "w zakresie odrzucania zażalenia" wpisać "w zakresie odrzucenia zażalenia".

Wyrokiem z 17 marca 2015 r., VI SA/Wa 3920/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. B. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia aplikanta z opłaty rocznej za szkolenie. Skarżący złożył skargę kasacyjną od tego wyroku, która została przez WSA w Warszawie odrzucona postanowieniem z 10 września 2015 r., VI SA/Wa 3920/14 z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych – braku podpisu osoby uprawnionej do sporządzenia skargi kasacyjnej. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 11 grudnia 2015 r., VI SA/Wa 3920/14 WSA w Warszawie odrzucił to zażalenie, gdyż pomimo wezwania nie zostało ono podpisane. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 27 stycznia 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 WSA w Warszawie odrzucił to zażalenie z powodu wniesienia go po terminie. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 22 czerwca 2016 r., VI SA/Wa 3920/14 WSA w Warszawie odrzucił to zażalenie, gdyż skarżący pomimo wezwania nie załączył odpisów zażalenia oraz nie uiścił opłaty. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 28 lutego 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 WSA w Warszawie odrzucił to zażalenie z powodu nieuiszczenia wpisu od zażalenia. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 13 czerwca 2017 r., II GZ 395/17 NSA uwzględnił to zażalenie z tego powodu, że na podstawie art. 220 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 272 ze zm. dalej: p.p.s.a.) zażalenie w przedmiocie kosztów postępowania jest wolne od wpisu. Postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 (sprostowanym niniejszym postanowieniem z 19 października 2017 r., II GZ 601/17 w zakresie oczywistej omyłki w sentencji postanowienia co do daty zaskarżonego postanowienia WSA oraz omyłki pisarskiej) NSA oddalił zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie z 22 czerwca 2016 r. Skarżący wniósł o uzupełnienie tego postanowienia NSA, gdyż "sąd nie orzekł o całości skargi, tj. nie odniósł się do sytuacji, w której sprawa jest rozpatrywana odnośnie osoby, która nie jest aplikantem notarialnym". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Zgodnie zaś z art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, natomiast stosownie do art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym [...]. Sprawa rozstrzygnięta postanowieniem NSA z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 dotyczyła rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z 22 czerwca 2016 r., VI SA/Wa 3920/14 o odrzuceniu zażalenia, gdyż skarżący pomimo wezwania nie załączył odpisów zażalenia oraz nie uiścił opłaty. NSA rozpoznając sprawę tego typu bada m.in., czy skarżący rzeczywiście nie załączył odpisów zażalenia oraz nie uiścił wpisu od zażalenia oraz czy wezwania do uzupełnienia tych braków były zasadne, a postępowanie w tym zakresie przed WSA było prawidłowe. NSA w postanowieniu z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 trafnie stwierdził, że skarżący nie zastosował się do prawidłowych wezwań sądu. Już samo stwierdzenie, że skarżący nie opłacił, choć powinien był to zrobić, wpisu od zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 odrzucające zażalenie z powodu uchybienia terminu, było wystarczające do wydania postanowienia NSA z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 oddalającego zażalenie skarżącego. NSA nie bada natomiast sprawy merytorycznie (tzn. nie rozpoznaje pism i zawartych w nich twierdzeń odnoszących się do wydanego w sprawie wyroku i zaskarżonego aktu organu administracyjnego). Rozstrzygnięcie tej kwestii należy do NSA w postępowaniu kasacyjnym (w którym sąd orzeka o zasadności skargi kasacyjnej i prawidłowości wydanego wyroku, w tym o ocenie skargi przez WSA). Pole rozpoznania sprawy ogranicza się więc w sytuacji wydanego postanowienia z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 do wskazanych wyżej kwestii natury formalnej. Dlatego też odniesienie się do żądania skarżącego sformułowanego w piśmie zatytułowanym "Wniosek o uzupełnienie postanowienia" w ten sposób, że NSA orzeknie o "całości skargi" jest niemożliwe. Odnosząc się ściślej do kwestii uzupełnienia postanowienia wskazać trzeba, że przesłankami zastosowania tej instytucji są: wydanie orzeczenia obejmującego tylko część żądania strony (np. nieorzeczenie co do wszystkich zaskarżonych decyzji organu) oraz brak w wyroku dodatkowego orzeczenia, które sąd był zobowiązany zamieścić (rozstrzygnięcie dotyczące wykonalności uchylonego aktu lub czynności albo rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania). Ponadto, uzupełnieniu podlega przy tym tylko sentencja wyroku, nie zaś jego uzasadnienie (postanowienia NSA: z 24 października 2013 r., II GZ 476/13; z 30 sierpnia 2013 r., II OZ 536/13). Z treści zażalenia na postanowienie z 22 czerwca 2016 r., VI SA/Wa 3920/14 wynika, że skarżący był niezadowolony z tego postanowienia i prosił o ponowną analizę jego sprawy pod względem przyczyn polityczno-gospodarczych, o których nadmienia Krajowa Rada Notarialna w zaskarżonej do WSA w Warszawie uchwale. Takiego rodzaju żądanie, jako twierdzenie odnoszące się do istoty sprawy zainicjowanej wniesioną skargą, nie mogło być przedmiotem postępowania przed WSA zakończonego wydanym postanowieniem z 22 czerwca 2016 r., gdyż postępowanie to dotyczyło rozpoznania zażalenia na postanowienie o odrzuceniu zażalenia z powodu wniesienia go po terminie. Sąd na tym etapie rozpoznał już skargę wyrokiem z 17 marca 2015 r., VI SA/Wa 3920/14 i jedyna możliwość odniesienia się do tego żądania skarżącego istniała w postępowaniu kasacyjnym, które nie zostało skutecznie zainicjowane z powodu braku formalnego skargi kasacyjnej. WSA w Warszawie postanowieniem z 22 czerwca 2016 r., ani też NSA w postanowieniu z 10 sierpnia 2017 r., nie mógł rozpoznać żądania ponownego przyjrzenia się sprawie ze skargi skarżącego, gdyż przedmiotem postępowań (wpadkowych) zakończonych tymi postanowieniami były kwestie formalne. Stąd NSA nie orzekł w postanowieniu z 10 sierpnia 2017 r. o części żądania strony zawarte w zażaleniu, gdyż, nie mogąc badać w tym postępowaniu skargi, rozpoznał prawidłowo zażalenie. W zakresie drugiej przesłanki – niezamieszczenie w postanowieniu orzeczenia w tym zakresie, w jakim NSA był zobowiązany orzec wskazać trzeba, że również ta przesłanka uzupełnienia wyroku nie została spełniona. Skarżący nie wskazał jakiego orzeczenia brak w postanowieniu NSA z 10 sierpnia 2017 r. NSA wydając niniejsze postanowienie nie znalazł podstaw prawnych do zamieszczenia w wydanym postanowieniu z 10 sierpnia 2017 r. dodatkowego rozstrzygnięcia. Takim rozstrzygnięciem może być, jak wskazano wyżej, postanowienie o kosztach postępowania zażaleniowego. Jednakże, jak zauważył m.in. NSA w postanowieniu z 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15, zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, co skutkuje oddaleniem wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Ponadto, zgodnie z przepisami o zwrocie kosztów postępowania między stronami to prawdopodobnie skarżący byłby zobowiązany do uiszczenia określonej kwoty na rzecz organu, co z pewnością nie było jego intencją przy formułowaniu wniosku o uzupełnienie postanowienia NSA. Dodatkowo należy zauważyć, że już z samych działań procesowych skarżącego wynika, iż jego intencją jako składającego wniosek o uzupełnienie postanowienia było doprowadzenie do rozpoznania sprawy ze skargi wniesionej przez skarżącego ponownie, nie zaś uzupełnienie postanowienia NSA oddalającego zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie. Jak wskazano, wynika to choćby z treści samego wniosku o uzupełnienie postanowienia, jak i z ocenionego przez NSA zażalenia, rozpoznanego postanowieniem WSA w Warszawie z 22 czerwca 2016 r. Gdyby zaś potraktować rozpoznawane pismo skarżącego jako wniosek o sprostowanie postanowienia, również nie zasługiwałby on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Wniosek o sprostowanie nie może być w istocie żądaniem ponownego rozpoznania sprawy i zmiany orzeczenia (postanowienia NSA: z 15.9.2016 r., II FSK 3573/13; z 19.7.2005 r., FSK 767/04; z 26.10.2011 r., I OZ 804/11). Skarżący nie wskazał na tego typu okoliczności, które uzasadniałyby sprostowanie. NSA z urzędu zaś sprostował dwie omyłki pisarskie w sentencji postanowienia NSA z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17. Omyłki te polegały na użyciu niewłaściwej formy gramatycznej wyrazu "odrzucenie" w stosunku do zażalenia skarżącego. Stąd w miejsce słów "w zakresie odrzucania zażalenia" sąd postanowił wpisać "w zakresie odrzucenia zażalenia". Druga omyłka wynikała zaś z tego, że NSA w sentencji umieścił jako przedmiot zażalenia postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 zamiast z dnia 22 czerwca 2016 r., VI SA/Wa 3920/14. Oczywistość tej omyłki potwierdza m.in. to, że zażalenie na postanowienie z 28 lutego 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 zostało już wcześniej rozpoznane przez NSA postanowieniem z 13 czerwca 2017 r., II GZ 395/17, w którym sąd uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie. Nie było podstaw do ponownego rozpoznawania zażalenia na to samo postanowienie. NSA postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 601/17 rozpoznał zaś zażalenie od postanowienia WSA w Warszawie z 22 czerwca 2016 r., VI SA/Wa 3920/14, które, jak wynika z akt sprawy (zarządzenia przekazującego zażalenie oraz zarządzenia wstępnego NSA) powinien był rozpoznać, błędnie określając je jako zażalenie na postanowienie z 28 lutego 2017 r., VI SA/Wa 3920/14. O oczywistości omyłki w sentencji postanowienie NSA świadczy też treść uzasadnienia postanowienia z 10 sierpnia 2017 r., a zwłaszcza prawidłowe wskazanie daty wydania zaskarżonego postępowania WSA w Warszawie z 22 czerwca 2016 r. Na marginesie należy zauważyć, że postanowienie NSA z 13 czerwca 2017 r., II GZ 395/17 NSA, uchylające postanowienie WSA w Warszawie z 28 lutego 2017 r., VI SA/Wa 3920/14 z tego powodu, że na podstawie art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie w przedmiocie kosztów postępowania jest wolne od wpisu nie otwiera skarżącemu wprost drogi do rozpoznania jego skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie. Wynika to m.in. z tego, że postanowienie NSA wypowiedziało się tylko o wadliwości konkretnego, jednego z wielu wydanych w sprawie postanowień sądowych. Ponadto, pisma kierowane przez skarżącego zawierały nie tylko jeden brak formalny w postaci nieuiszczenia należnej opłaty od tych pism, ale także braki w innej postaci. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.