II GZ 592/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. J., M. J., J. J., B. J., G. P., J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2978/24 w sprawie ze skargi D. J., M. J., J. J., B. J., G. P., J. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2024 r. znak RYB.rm.9141.28.2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołóstwie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2978/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. J., M. J., J. J., B. J., G. P., J. P. (dalej także: skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2024 r. znak RYB.rm.9141.28.2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprowadzenie dziennika połowowego zgodnie z przepisami. Sąd ponadto postanowił zwrócić B. J. kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2024 r. stwierdzono, że przedmiotem skargi jest należność pieniężna w wysokości 216 129 złotych objęta zaskarżoną decyzją i w związku z tym ustalono wpis stosunkowy w kwocie 2126 zł. W wykonaniu zarządzenia wezwano solidarnie skarżących do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 1962 zł stanowiąca różnicę między wymaganym wpisem a uiszczoną już tytułem wpisu kwotą w wysokości 200 zł, w terminie 7 siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przesyłka pocztowa zawierająca odpis zarządzenia wraz z wezwaniem została wysłana na adres pełnomocnika skarżących i po podwójnym awizowaniu (w dniach 24 grudnia 2024 i 2 stycznia 2025 r.) została zwrócona do nadawcy z powodu nieodebrania jej w terminie i uznana za skutecznie doręczoną z dniem 7 stycznia 2025 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że termin na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie rozpoczął bieg z dniem 8 stycznia 2025 r. i upłynął 14 stycznia 2025 r., jednak w zakreślonym terminie wpis nie został uiszczony, co skutkowało koniecznością odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji skarżący, zaskarżając je w całości, wnieśli o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie w związku z nieprawidłowym przyjęciem, że zaistniały warunki do uznania za doręczoną przesyłki zawierającej wezwanie do solidarnego uzupełnienia wpisu sądowego – wobec nieuiszczenia wymaganej opłaty – a tym samym nieprawidłowym przyjęciem istnienia podstaw do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi – z uwagi na brak uiszczenia opłaty – podczas gdy doręczyciel (ani w dniu 24 grudnia 2024 r. ani w dniu 2 stycznia 2025 r.) – pomimo czynnej Kancelarii – nie podjął próby osobistego doręczenia przesyłki oraz nie zostawił zawiadomienia/powtórnego zawiadomienia – w miejscu przewidzianym przepisem art. 73 § 2 - 3 p.p.s.a. – o złożeniu pisma w placówce pocztowej i możliwości jego odebrania; 2. naruszenie przepisu art. 73 § 4 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w związku z nieuzasadnionym przyjęciem możliwości uznania przesyłki zawierającej wezwanie do solidarnego uzupełnienia wpisu sądowego za doręczoną z dniem 7 stycznia 2025 r. – podczas gdy adresat nie ze swojej winy nie miał możliwości odebrania przesyłki, a tym samym zaznajomienia się z treścią wezwania w niej się znajdującego (przesyłka nie została doręczona bezpośrednio – pomimo istnienia takiej możliwości – oraz nie zostało pozostawione zawiadomienie/powtórne zawiadomienie – w miejscu przewidzianym przepisem art. 73 § 2 - 3 p.p.s.a. – o złożeniu pisma w placówce pocztowej i możliwości jego odebrania); 3. naruszenie przepisu art. 73 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, co uniemożliwiło uczynienie zadość wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi i nadanie sprawie dalszego biegu; 4. naruszenie przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie opłaty (brak uzupełnienia opłaty), do czego strona skarżąca nie została prawidłowo wezwana. Ponadto, skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodów między innymi z kserokopii kart z akt innych spraw na okoliczność wielokrotnego zaniechania przez doręczyciela (niedopełnienia obowiązku) osobistego doręczenia do Kancelarii pełnomocnika skarżących przesyłek sądowych w dniach 23-24 grudnia 2024 r., 31 grudnia 2024 r. oraz 2 stycznia 2025 r., a także z oświadczeń pracowników Kancelarii K. Ś. i M. R. z dnia 8 maja 2025 r. oraz z kserokopii kart książek nadawczych kancelarii na okoliczność, ze w dniach 23-24 grudnia 2024 r., 31 grudnia 2024 r. oraz 2 stycznia 2025 r. Kancelaria była otwarta, przyjmowano klientów, a także odbierano i nadawano korespondencję służbową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2024 r., adresowanym do ich pełnomocnika, wezwano skarżących do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 1926 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Powyższe wezwanie zostało wysłane na prawidłowy adres Kancelarii pełnomocnika skarżących i po podwójnym awizowaniu zostało zwrócone do nadawcy i w myśl art. 73 § p.p.s.a. uznane za doręczone z dniem 7 stycznia 2025 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie uiścili wpisu od skargi, skutkiem czego Sąd I instancji wskazując na prawidłowość doręczenia wezwania i nieuzupełnienie wpisu od skargi w terminie, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Natomiast podniesione w zażaleniu zarzuty zmierzają do zakwestionowania skuteczności doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej odpis zarządzenia z dnia 13 grudnia 2024 r., w trybie art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 ust. § 1 i 2 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, natomiast zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W zażaleniu podniesiono, że nie zostały zachowane warunki pozwalające uznać, że przesyłka sądowa została doręczona w ramach fikcji doręczenia, ponieważ w ocenie skarżących w sprawie doszło do poważnych zaniedbań ze strony doręczyciela polegających na tym, że – pomimo iż 24 grudnia 2024 r. był dniem pracy Kancelarii i możliwe było dokonanie bezpośredniego (osobistego) doręczenia przesyłki – doręczyciel nie podjął takiej próby. Jednocześnie doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia (w oddawczej skrzynce pocztowej, w drzwiach, czy jakimkolwiek innym, dostępnym i wiadomym miejscu) o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Jednocześnie zgodnie z informacjami pochodzącymi z koperty, w której znajdowało się wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego oraz wydruku ze śledzenia przesyłki rejestrowanej o nr [...] przesyłkę awizowano w dniu 24 grudnia 2024 r., o godz. 9:28:51 – w związku z nieobecnością adresata. W ocenie skarżących powyższe okoliczności – w pośredni sposób – potwierdzają jednocześnie, że doręczyciel nie próbował nawet dokonać osobistego doręczenia przesyłki, bo gdyby rzeczywiście tak było i nikogo nie zastałby w Kancelarii – zostawiłby ww. zawiadomienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie w istocie mogła zaistnieć nieprawidłowość postępowania doręczyciela, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, przejawiająca się w postaci niejasnych i budzących wątpliwości adnotacji na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do usunięcia braku fiskalnego skargi. Mianowicie, wskazując termin pierwszej próby doręczenia przesyłki, listonosz przy pieczątce o treści "Adresat nieobecny. AWIZOWANO" przybił na kopercie datę: "2024-12-23", następnie data ta została przekreślona i u góry nadpisano odręcznie datę "24.12.2024". Z kolei na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w pkt 2, wskazując miejsce umieszczenia zawiadomienia o pozostawionej w Urzędzie Pocztowym przesyłce, doręczyciel najpierw zaznaczył pole przy rubryce "w drzwiach adresata", następnie pole zostało zamazane i oznaczono pole w rubryce "w oddawczej skrzynce pocztowej". Mając na względzie podniesione w zażaleniu argumenty pełnomocnika skarżących wskazujące na nieprawidłowości w działaniu pracownika Poczty Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazane wyżej okoliczności wymagają wyjaśnienia i ponownej oceny Sądu I instancji, czy w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia wpisu w trybie art. 73 ust. § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ustawodawca ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostały spełnione warunki określone w przepisach. Z zapisów umieszczonych na zwróconej do Sądu I instancji kopercie zawierającej wezwanie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wynika jasno i niezbicie, gdzie pracownik pocztowy pozostawił zawiadomienia o próbie doręczenia i możliwości odebrania przesyłki w Urzędzie pocztowym. W szczególności, co wydaje się istotne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdy wskazać, że z załączonych do zażalenia kserokopii kart z akt innych postępowań, w tym ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że w datach wskazanych przez stronę tj. 23-24 grudnia 2024 r. były podejmowane próby doręczenia innych przesyłek sądowych, które zawierają tożsame budzące wątpliwość adnotacje dotyczące miejsca pozostawienia awiza (zob. np. k. 50 i 60 akt sprawy), bądź wskazują na pozostawienie awizo w drzwiach adresata (k. 54), a nie w oddawczej skrzynce pocztowej. Co więcej, z przedłożonych przy zażaleniu kserokopii książki nadawczej (k. 70-75) oraz rejestru - zestawienia przesyłek poleconych odebranych w dniu 2 stycznia 2025 r. (k. 76) wynika, że w dniach 23-24 grudnia 2024 r., 31 grudnia 2024 r. oraz 2 stycznia 2025 r. z Kancelarii pełnomocnika skarżących nadano kilkadziesiąt przesyłek poleconych oraz również odebrano kilkanaście przesyłek rejestrowanych. W tych okolicznościach przedwcześnie zatem Sąd I instancji uznał, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana i zaktualizowały się przesłanki do uznania jej za doręczoną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano, że doręczyciel musi zawrzeć na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotację, gdzie umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres siedmiu dni w placówce pocztowej (por. postanowienia NSA z dnia: 16 maja 2008 r., sygn. akt I OZ, 334/08; 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 1037/10). Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zatem wskazanie, w sposób niebudzący wątpliwości, informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o złożeniu korespondencji w placówce pocztowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę treść przepisów regulujących instytucję doręczenia zastępczego i ocenić, czy wobec takiego sposobu wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru przez listonosza zaktualizowały się przesłanki przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia – w znaczeniu przepisów obowiązującego prawa – wezwania (odpisu zarządzenia) do uzupełnienia wpisu od skargi. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.