II GZ 57/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5580/23 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu wpisu sądowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5580/23 w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 lipca 2023 r. nr DZP-III.6010.142.2023 w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5580/23 odrzucił skargę kasacyjną M.A. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 lipca 2023 r. w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów oraz zwrócił uiszczony wpis. W uzasadnieniu Sąd I Instancji wskazał, iż pismem z dnia 10 lipca 2024 r. skarżący złożył samodzielnie sporządzoną i podpisaną skargę kasacyjną, w której stwierdził, że jest do tego uprawniony jako sędzia. Do skargi kasacyjnej skarżący załączył kopię pisma z dnia 21 września 2022 r. adresowanego do Ministra Sprawiedliwości zawierającego oświadczenie o cofnięciu oświadczenia o zrzeczeniu się przez skarżącego urzędu sędziego, kopię dowodu nadania tego oświadczenia na adres organu w dniu 21 września 2022 r. oraz kopię pisma Prezesa Sądu Okręgowego w P. z dnia 16 sierpnia 2023 r., z którego wynika, że wniosek skarżącego o dopuszczenie do służby nie został uwzględniony z uwagi na rozwiązanie stosunku służbowego poprzez zrzeczenie się przez skarżącego urzędu sędziego. Pismem z dnia 9 września 2024 r. skarżący przesłał kopię pisma z Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 6 lipca 2022 r. informującego go m.in., że jego stosunek służbowy wygaśnie z upływem dnia 30 września 2022 r., a także kopię pisma Ministerstwa z dnia 19 lipca 2024 r. zawierającego informację, że pismo skarżącego z dnia 21 września 2022 r. o cofnięciu oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego wpłynęło do Ministerstwa w dniu 23 września 2022 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie zarządzenia z dnia 16 września 2024 r. wezwał skarżącego do przedstawienia stosownego dokumentu, aktualnego na dzień sporządzenia skargi kasacyjnej potwierdzającego jego status sędziego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4 października 2024 r. stwierdził, że nie ma żadnych wątpliwości odnośnie do jego statusu sędziego albowiem oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu sędziego cofnął w dniu 23 września 2022 r., więc jeszcze przed ustaniem stosunku służbowego (30 września 2022 r.), a zatem nigdy nie zrzekł się urzędu. Skarżący wskazał ponadto, że nie posiada zaświadczenia Ministra Sprawiedliwości potwierdzającego jego status sędziego. Dodatkowo do pisma skarżący załączył kopię Monitora Polskiego, w którym zostało opublikowane postanowienie Prezydenta RP o powołaniu skarżącego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w P. oraz kopie wcześniej przedstawionych już Sądowi dokumentów. Odrzucając skargę kasacyjną M.A. Sąd I instancji wskazał na istnienie sprzecznych oświadczeń z jednej strony skarżącego, który stoi na stanowisku, że nigdy skutecznie nie zrzekł się urzędu sędziego, a z drugiej strony Prezesa Sądu Okręgowego w P. (w którym swoją służbę pełnił skarżący), który z kolei odmówił przywrócenia skarżącego do służby z uwagi na zrzeczenie się przez niego urzędu. Stwierdzono, iż w odpowiedzi na wezwanie celem wyjaśnienia wskazanych wyżej rozbieżności, skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że w dalszym ciągu jest sędzią. W ocenie Sądu I instancji za taki dokument, w kontekście informacji o zrzeczeniu się przez skarżącego urzędu sędziego z dniem 30 września 2022 r., nie może być uznane postanowienie Prezydenta RP z dnia 24 sierpnia 2021 r. o powołaniu skarżącego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego. Z postanowienia wynika wyłącznie to, że skarżący został powołany na urząd sędziego, ale nie, że w dniu sporządzenia skargi kasacyjnej w dalszym ciągu taki status posiadał. Sąd wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy dotyczącej sprzeciwu od wpisu skarżącego na listę adwokatów znajduje się świadectwo pracy wydane skarżącemu przez Prezesa Sądu Okręgowego w P., złożone przez skarżącego jako załącznik do wniosku o wpis na listę adwokatów. Z dokumentu tego wynika, że skarżący zatrudniony był na stanowisku sędziego w Sądzie Okręgowym w P. od dnia 6 września 2021 r. do dnia 30 września 2022 r., a jego stosunek służbowy ustał na podstawie art. 68 § 1 w związku z art. 72 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334). Podkreślono, że możliwość osobistego złożenia skargi kasacyjnej przez sędziego, prokuratora, notariusza, radę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 175 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). W konsekwencji osoba, która osobiście sporządza skargę kasacyjną powołując się na okoliczność "przynależności" do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 2 p.p.s.a. musi wykazać, że taki uprzywilejowany status jej przysługuje czego, zdaniem Sądu, skarżący nie uczynił. Ponadto Sąd stwierdził, że sąd administracyjny w tzw. postępowaniu międzyinstancyjnym, oceniając dopuszczalność formalną skargi kasacyjnej, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest uprawniony i nie dysponuje właściwymi środkami procesowymi, aby rozstrzygnąć spór dotyczący istnienia lub wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji domagając się jego uchylenia i zarzucając mu: - błędne ustalenie, że skargę kasacyjną nie sporządził i nie wniósł sędzia, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 175 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a., - niezastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 u.s.p. w zw. z art. 29 § 1 p.u.s.a. poprzez orzekanie wbrew ustawie kwestionując stosunek służbowy sędziego, - niezastosowanie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu co najmniej w dwóch instancjach. Pismami kolejno z dnia 5 listopada 2024 r., 6 listopada 2024 r. oraz 13 stycznia 2025 r. skarżący uzupełniał wniesione zażalenie o kolejne załączniki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Stosowanie zaś do art. 175 § 2 Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu oraz argumentację przytoczoną na jego uzasadnienie, tj. że skarżący nie wykazał, że w dacie sporządzania skargi kasacyjnej miał status sędziego, a więc że mógł ją sporządzić samodzielnie. Oceny tej nie zmienia wniesione zażalenie i powołana w nim argumentacja. Odnosząc się do licznej dokumentacji załączonej przez skarżącego do zażalenia i następnych pism mających na celu jego uzupełnienie, należy wskazać, iż jedynie postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 2024 r. oraz z dnia 18 grudnia 2024 r. stanowią dowody nowe i niepoddane już pod trafną – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – ocenę Sądu I instancji. Ze wskazanych postanowień Ministra Sprawiedliwości wynika, iż odmówił on w pierwszej kolejności postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r., a następnie – po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. wydania zaświadczenia o żądanej treści tj. stwierdzenia, że na dzień 10 lipca 2024 r. skarżącemu przysługiwał status sędziego Sądu Okręgowego w P. i przysługuje mu nadal. W uzasadnieniach tych postanowień wskazano, iż pismem z 21 września 2022 r., które wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 23 września 2022 r. skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego Sądu Okręgowego w P. Z kolei pismem z dnia 3 października 2022 r. Minister Sprawiedliwości poinformował skarżącego, że zrzeczenie się urzędu sędziego stało się skuteczne z upływem dnia 30 września 2022 r. W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ani na etapie postępowania przed Sądem I instancji, ani we wniesionym zażaleniu nie wykazał, aby był podmiotem legitymowanym do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Zasadnie zatem w tej sprawie na podstawie art. 178 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o odrzuceniu sporządzonej przez niego osobiście skargi kasacyjnej jako niespełniającej wymogu przewidzianego w art. 175 p.p.s.a. W związku z powyższym, ponieważ zażalenie okazało się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o jego oddaleniu.