II GZ 54/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Po 354/15 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, objętym zażaleniem postanowieniem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Po 354/15 umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z [...] marca 2016 r. R. P. (dalej: skarżący) wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat i kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W treści wniosku w rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "Nie mam" lub "Nie dotyczy" oraz powtórzył argumentację leżącą u podstaw pierwszego wniosku o prawo pomocy (k. 20-22 akt sądowych), tj. powołał ogólnikowe i nieudokumentowane zapewnienia o swojej bezdomności, ciężkim rozstroju zdrowia fizycznego i psychicznego, zadłużeniu, korzystaniu z jadłodajni Caritasu, egzekucji komorniczej i bankowej długu na ponad 350 000 zł. WSA umarzając postępowanie w przedmiocie prawa pomocy wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie, także w niniejszej sprawie, oddalał zażalenia strony na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy, a WSA w Poznaniu wydał już około 550 orzeczeń dotyczących wniosków o prawo pomocy składanych przez R. P.. W ocenie Sądu, skoro w tym stanie rzeczy skarżący ponownie, w kolejnym wniosku o prawo pomocy, powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku zdolności do uiszczenia kosztów sądowych, czy o pogorszeniu się jego sytuacji materialnej i zdrowotnej, to taka postawa strony dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej Sądowi dokonać rzetelnej oceny jego zdolności płatniczych. Z tych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że złożenie przez skarżącego kolejnego wniosku, o tożsamej treści, co poprzednie, które zostały rozstrzygnięte negatywnie, nosi znamiona nadużycia prawa i umorzył postępowanie na podstawie art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie WSA skarżący wniósł o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym oraz o przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą zaskarżonego postanowienia był art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się, jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. W tej sprawie powodem umorzenia przez Sąd pierwszej instancji postępowania w przedmiocie kolejnego już wniosku o przyznanie prawa pomocy, była ocena, że rozpoznanie wniosku było zbędne, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a p.p.s.a. WSA uznał bowiem, że treść obecnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zbieżna z uprzednio składanymi wnioskami strony, które zostały rozpoznane negatywnie prawomocnymi postanowieniami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle okoliczności niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy było kolejnym tego rodzaju postępowaniem w tej sprawie. Prawomocnym postanowieniem z 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 354/15 WSA w Poznaniu orzekł, że skarżący nie wykazał, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd stwierdził ponadto, że skarżący nie załączył dokumentów, o które był wzywany. Oceniając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie ma podstaw do rozpoznania wniosku, a to z tej przyczyny, że Sąd nie ma możliwości ustalenia, czy sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie w okresie od wydania poprzedniego orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy do czasu złożenia kolejnego wniosku w tym zakresie, a ponadto strona świadomie uchyla się od obowiązku udokumentowania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej – do czego był wzywany w czerwcu 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zbędne. Należy podzielić bowiem pogląd WSA, że tego rodzaju działania strony, polegające na składaniu w tej samej sprawie kilku kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, powielających argumentację opartą na ogólnikowych stwierdzeniach o bezdomności, chorobie, zadłużeniu i braku środków do życia, stanowią przykład nadużycia prawa do sądu i jako takie nie zasługują na ochronę. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący ma świadomość, że składane przez niego oświadczenia majątkowe są niewystarczające i budzą wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie, także w niniejszej sprawie, oddalał zażalenia wnoszone przez R. P. na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania mu prawa pomocy. Powinno to determinować skarżącego do tego, by wywiązał się z obowiązku wyjaśnienia i udokumentowania swojej sytuacji materialnej, zamiast powtarzania pozbawionej prawnej wartości argumentacji o rzekomym pogorszeniu się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.