II GZ 535/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 699/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1224/XI/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 699/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 1224/XI/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt VI SPP/Wa 190/24 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego z kosztów sądowych i ustanowił dla niego radcę prawnego. Pismem z dnia 8 listopada 2024 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie wyznaczyła radcę prawnego do reprezentowania skarżącego. Przedmiotowe pismo wyznaczony pełnomocnik odebrał dnia 28 listopada 2024 r., natomiast dnia 9 stycznia 2025 r. zapoznał się z aktami sprawy. Pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. wyznaczony pełnomocnik wniósł opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował skarżącego o złożeniu ww. opinii. Sąd dodał, że została złożona po terminie, zatem termin na wniesienie skargi kasacyjnej nie rozpoczął swojego biegu. Pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł o uznanie opinii za bezskuteczną i wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 27 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował skarżącego, że nie znalazł podstaw do uznania złożonej opinii za sporządzoną bez zachowania należytej staranności, a w sprawie zmiany pełnomocnika należy skierować oświadczenie do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. Dnia 14 marca 2025 r. skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 19 czerwca 2024 r., którą sporządził wybrany przez niego radca prawny. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 699/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że z powodu wniesienia opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej po upływie terminu, nie mógł rozpocząć biegu termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę, liczony od dnia doręczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wskazał Sąd I instancji przedmiotowa skarga kasacyjna została wniesiona dnia 14 marca 2025 r. i nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W świetle tego Sąd I instancji na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę kasacyjną odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 4 i 5 p.p.s.a, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do niczym nieuzasadnionego wniosku, że w przypadku doręczenia skarżącemu opinii o bezzasadności wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu – po terminie na wniesienia skargi kasacyjnej – skarżący traci prawo do złożenia skargi kasacyjnej zgodnie z treścią art. 177 § 4 p.p.s.a., co w efekcie pozbawiło skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw, - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 45 § 1 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na bezpodstawnym pozbawieniu skarżącego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji niesłusznie uznał, że wniesienie przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika opinii, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 177 § 4 p.p.s.a. z uchybieniem terminu powoduje nierozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w trybie określonym w zdaniu ostatnim ww. przepisu i tym samym brak możliwości wystąpienia ze skargą kasacyjną. Podzielając pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I FZ 334/18 należy zauważyć, że termin określony w zdaniu ostatnim przepisu art. 177 § 4 p.p.s.a. rozpoczyna swój bieg w momencie doręczenia stronie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jest to jednoznacznie określony początek biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którego rozpoczęcie nie jest uzależnione od terminowego złożenia przedmiotowej opinii, a wyłącznie od momentu jej złożenia. Należy podkreślić, że cytowany wyżej przepis art. 177 § 4 p.p.s.a. nie określa konsekwencji złożenia przedmiotowej opinii po ustawowym terminie. Wprawdzie zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę – a zatem i jej pełnomocnika ustanowionego z urzędu - po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże skutki podjęcia czynności po terminie muszą być określone w ustawie (zob. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 85). Jeżeli zatem przepisy p.p.s.a. nie przewidują, że złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu pociąga za sobą skutek w postaci nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to niezasadny był tak sformułowany wniosek wyciągnięty przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie. W świetle przedstawionych argumentów zarzut naruszenia art. 177 § 4 oraz art. 178 p.p.s.a. należało uznać za uzasadniony w zakresie w jakim Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną z dnia 14 marca 2025 r. wniesioną przez skarżącego, po otrzymaniu przez niego opinii ustanowionego z urzędu pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.