II GZ 533/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 663/12 w zakresie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące włączenia dowodu do sprawy z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pozostawił bez rozpatrzenia wniosek R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocników z urzędu. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Sąd odrzucił skargę R. P. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Pismem datowanym na dzień [...] kwietnia 2013 r. skarżący złożył sporządzoną samodzielnie skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, w której wniósł m.in. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocników z urzędu. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2013 r. skarżący został wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy dnia [...] czerwca 2013 r. Wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został jednak złożony w zakreślonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem pozostawił wniosek bez rozpatrzenia gdyż wniosek jako kwalifikowane pismo procesowe, winno być złożone na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Skarżący został prawidłowo wezwany i nie wykonał obowiązku określonego w zarządzeniu z dnia [...] maja 2013 r., bowiem nie nadesłał wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie do [...] czerwca 2013 r. R. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości, "gdyż jest ono niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje: Zażalenie jest bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Prawo pomocy - zdefiniowane w art. 239 pkt 4 p.p.s.a. - obejmuje uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych (art. 211 p.p.s.a.) oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 244 p.p.s.a.). Aby skorzystać z tego uprawnienia w zakresie częściowym lub całkowitym, strona jest zobowiązana do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 243 § 1 p.p.s.a. Forma tego wniosku nie jest dowolna, gdyż zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Na mocy art. 256 pkt 1 p.p.s.a. wzór ten ustanowiła w drodze rozporządzenia Rada Ministrów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) określa dwa rodzaje formularzy o przyznanie prawa pomocy: (1) dla osób fizycznych i (2) dla osób prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżący był zobowiązany na mocy art. 252 § 2 p.p.s.a. do złożenia formularzu dla osób fizycznych – PPF. Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. Skarżący nie dotrzymał jednak wymogów prawa, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości - zgodnie z dyspozycją art. 245 § 3 p.p.s.a. Ponieważ wniosek nie spełniał wymogów co do formy (wniosek PPF), WSA w Poznaniu wezwał skarżącego pismem z dnia [...] maja 2013 r. do wypełnienia stosowanego formularza, który został załączony do pisma Sądu. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Analiza akt spraw prowadzi do konkluzji, że skarżący nie wysłał formularza PPF do WSA, tym samym skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji właściwie zrealizował dyspozycję art. 257 p.p.s.a., zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu pozostawia się bez rozpoznania. W świetle akt sprawy postanowienie WSA w Poznaniu należy uznać za zgodne z prawem. Należy zaznaczyć, że - zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 p.p.s.a. - stronie można przyznać prawo pomocy na jej wniosek złożony w toku postępowania. Ustawa p.p.s.a. nie ogranicza uprawnienia do złożenia wniosku o prawo pomocy do pojedynczej i jednorazowej czynności. Tym samym skarżący może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, niezależnie od etapu postępowania sądowoadministracyjnego. Skuteczność takiego wniosku będzie zależała od dotrzymania wymogów prawa, w tym m.in. wniesienia go w należytej formie na urzędowym formularzu PPF. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.