II GZ 502/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R Sp. z o.o. w organizacji w Z na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 780/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R Sp. z o.o. w organizacji w Z na postanowienie Dyrektora W Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia [..] maja 2015 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P odmówił R Sp. z o.o. w organizacji w Z (dalej: Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi tej Spółki na postanowienie Dyrektora W Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia [..] maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że nie posiada środków; w pozostałych rubrykach formularza wpisała "brak". Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. zobowiązano wnioskodawczynię do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez przedłożenie szeregu dokumentów odnoszących się do sytuacji finansowej i majątkowej Spółki. Skarżąca nie nadesłała tych dokumentów, a w piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2016 r. poinformowała, że nie posiada żadnych środków finansowych. WSA w P odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że Spółka pomimo wezwania nie uzupełniła oświadczenia złożonego we wniosku, nie przedłożyła dokumentów wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. Sąd I instancji stwierdził, że ogólnikowe oraz nieudokumentowane twierdzenia strony odnośnie do braku środków finansowych są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. sobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź - jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych - sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał Sąd I instancji, wzywając Spółkę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Spółka nie wykonała tego wezwania. Należy stwierdzić, że WSA w P, zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że niewykonanie zarządzenia uniemożliwiło ocenę stanu finansowego i możliwości płatniczych Spółki. To na Spółce spoczywał obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Informacje zawarte w formularzu nie pozwalają na dokonanie oceny możliwości płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji stwierdzenie, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części Spółka jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. W ocenie NSA, z przedstawionych względów, Sąd I instancji zasadnie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.