II GZ 496/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3688/23 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 20 marca 2023 r. nr SKO/4114/40/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 5 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3688/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 20 marca 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu oraz zwrócił uiszczony wpis od skargi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 26 maja 2023 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało przesłane w jednej kopercie wraz z zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Przesyłka ta została doręczona skarżącemu 13 czerwca 2023 r. Skarżący w terminie uiścił wpis od skargi, jednak nie przekazał swojego numeru PESEL, co stanowiło podstawę odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał, że w doręczonym odpisie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie było żadnych informacji dot. obowiązku podania numeru PESEL. W korespondencji znajdował się tylko 1 dokument – zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, co zostało wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zostało uznane za zasadne. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a."), jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie WSA uznał, że brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., jest niepodanie numeru PESEL skarżącego, czego wymaga wprost art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych występowały rozbieżności co do uznania nr. PESEL jako braku formalnego, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W związku z tym NSA podjął uchwałę, zgodnie z którą niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22). Stanowiskiem tym NSA w składzie niniejszym jest związany, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Wobec tego należało stwierdzić, że słusznie Przewodnicząca Wydziału VI WSA w Warszawie zidentyfikowała brak formalny skargi. Jednak – w ocenie NSA – z uwagi na podniesione w zażaleniu argumenty i materiał zgromadzony w aktach sprawy nie można stwierdzić z całą pewnością, że skarżący został prawidłowo wezwany do nadesłania numeru PESEL. Zdaniem WSA, wezwanie do wskazania numeru PESEL wysłano w jednej przesyłce z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego oraz z odpisem odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że w sytuacji gdy przesłano łączne kilka pism, nie można wykluczyć, że jedno z wezwań omyłkowo nie zostało przez pracownika sekretariatu włożone do koperty adresowanej do strony skarżącej. Podczas pokwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma wystarczającej ilości czasu na konfrontowanie treści poświadczenia z treścią pism znajdujących się wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w przesyłce (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA z: 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21; 25 września 2018 r., sygn. akt II GZ 323/18; 8 maja 2019 r., sygn. akt II GZ 68/19). Skoro na gruncie niniejszej sprawy nie jest możliwe w sposób pewny zweryfikowanie tego, jaka była zawartość przesyłki sądowej skierowanej do strony, to należy za wiarygodne przyjąć jej wyjaśnienia, że wśród doręczonych pism nie było jednego z wezwań dotyczących braków skargi. Co istotne skarżący wykonał jedno z wezwań, bardziej dotkliwe (uiścił wpis sądowy), a nie przesłał numeru PESEL, czyli nie wykonał czynności prostszej, mniej wymagającej. Ponadto, NSA uznał również, że dopiero umieszczenie w przesyłce pisma przewodniego wymieniającego, co zostało przesłane do strony w danej kopercie, albo przesyłanie pism w odrębnych kopertach byłoby bardziej przekonujące co do tego, co znajdowało się w przesyłce oraz pozwalałoby stronie na weryfikację, czy otrzymała wszystkie pisma pochodzące od Sądu. Z uwagi na powyższe NSA uznał, że wobec braku dowodów na to, co w istocie zawierała przesyłka z Sądu, przyjąć należy wersję korzystniejszą dla skarżącego i uznać, że nie doręczono wezwania do uzupełnienia braku formalnego przez podanie numeru PESEL skarżącego (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1366/16). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia skargi stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA z: 27 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 13/21, 19 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 506/09, 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09, 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 2161/12). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wskazuje bowiem, że jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienia NSA z: 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1448/11, 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15, 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 664/16, 25 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1015/16, 22 marca 2022 r., sygn. akt II GZ 64/22). Wobec powyższego należało przyjąć, że termin do podania numeru PESEL nie rozpoczął biegu, a tym samym odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było niezasadne. Z uwagi na to, że skarżący nadesłał już numer PESEL, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien podjąć dalsze czynności w sprawie. Z uwagi na stanowisko wyrażone w powołanej powyżej uchwale NSA nie podziela argumentacji skarżącego, że Sąd pierwszej instancji powinien był sprawdzić, czy w aktach administracyjnych nie znajdował się numer PESEL skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.