II GZ 492/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 387/24 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w S. i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 12 września 2019 r. nr PR.543.24.2019 w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 387/24, odmówił zmiany postanowienia z dnia 29 stycznia 2020 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w S. (dalej: spółka, skarżąca) oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 12 września 2019 r. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 29 stycznia 2020 r. WSA w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w związku z wnioskiem spółki zawartym w skardze. Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła "wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji". W jego treści spółka opisała przebieg postępowania sądowego i podniosła, że zgodnie z treścią decyzji organu I instancji od kwoty ustalonej opłaty podwyższonej naliczane są odsetki, które z uwagi na wysokość zobowiązania są znaczne. Wskazano także na brak jednoznacznego stanowiska sądów i organów co do obowiązku skarżącej w odniesieniu do zapłaty opłaty podwyższonej, wobec czego skarżąca, będąc przekonaną o braku podstaw do jej naliczenia, nie uiściła jej. W konsekwencji oczekując na prawomocne i ostateczne zakończenie sprawy, spółka wniosła o wstrzymanie wykonania przedmiotowych decyzji. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wniosek spółki z dnia 2 grudnia 2024 r. jako kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony w toku niniejszego postępowania należy rozpoznać stosownie do treści art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) jako wniosek o zmianę postanowienia 29 stycznia 2020 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie zaś jako wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, co było podstawą wcześniejszego orzeczenia sądu w niniejszej sprawie. W związku z tym Sąd I instancji zauważył, że w piśmie z 2 grudnia 2024 r. skarżąca nie wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zmianę postanowienia z dnia 29 stycznia 2020 r. oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu argumentacja spółki była lakoniczna i niepoparta żadną dokumentacją. Ponadto Sąd wskazał, że podnoszona przez spółkę okoliczność zawiłości sprawy oraz długiego czasu rozpoznania sprawy przed sądem nie stanowią przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 3 p,p.s.a. poprzez brak dokonania zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2020 r. i uznanie, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka zmiany okoliczności, podczas gdy pierwotne postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji zostało wydane ponad pięć lat temu, a od tamtego czasu pogorszyła się sytuacja materialna skarżącej przy jednoczesnym wzroście kwoty zobowiązania – powiększonym o odsetki, a dalszy brak wstrzymania wykonania decyzji skutkował będzie wyrządzeniem znacznej szkody po stronie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody wymienione w powyższym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Stosownie zaś do art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona przez skarżącą w zażaleniu. Spółka zarówno w piśmie z dnia 2 grudnia 2024 r. jak i w zażaleniu zawarła jedynie ogólne twierdzenia dotyczące czasu jaki upłynął od momentu wydania decyzji I instancji, związanego z tym nieprzerwanego naliczania odsetek od kwoty opłaty podwyższonej nałożonej na jej podstawie oraz braku możliwości przewidzenia jak długo będzie się toczyć postępowanie sądowe. W konsekwencji spółka wskazała na ryzyko wyrządzenia znacznej szkody, a także zagrożenie niewypłacalnością. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż okoliczność długości trwania postępowania sądowego podnoszona przez spółkę – co słusznie zauważył Sąd I instancji – nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Ponadto wobec nieprzedstawienia dokumentacji mającej na celu zobrazowanie "pogarszającej się sytuacji materialnej spółki" na moment ponownego złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji nie miał możliwości dokonania oceny czy doszło do zmiany okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienia jednej z przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Wobec tego należy wskazać, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie była wystarczająca do stwierdzenia zmiany okoliczności na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a i tym samym zmiany postanowienia z dnia 29 stycznia 2020 r. W przedmiotowej sprawie nie było więc podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu I instancji. Z związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.