II GZ 489/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 430/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 1801-IOA.4246.5.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, objętym zażaleniem postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 430/23, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę D. T. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 27 stycznia 2023 r., nr 1801-IOA.4246.5.2023, w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji. Z uzasadnienia tego postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 93/23, referendarz sądowy – po rozpoznaniu złożonego przy skardze na wyżej opisaną decyzję wniosku o prawo pomocy – odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia złożonego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, Sąd postanowieniem z 5 lipca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie z 28 kwietnia 2023 r. W związku z powyższym, zarządzeniem z 6 lipca 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 3.000 zł. Wezwanie zawierało pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skierowano na podany w skardze adres pełnomocnika skarżącej i zostało przez niego odebrane w dniu 21 lipca 2023 r. Skarżąca, pomimo upływu terminu, nie uiściła wpisu od złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. wskazał, że skarżąca nie uiściła wpisu sądowego, tym samym z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi, skargę należało odrzucić. W zażaleniu na powyższe postanowienie sądu skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W zażaleniu skarżąca wskazała, że odmowa przyznania prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od wpisu od skargi na decyzję dotyczącą nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300.000 zł realizowanej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że skarżąca pozbawiona jest prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Skarżąca nadmieniła, iż organ administracyjny wydał w jej sprawie kilkadziesiąt decyzji, a te zostały zaskarżone do WSA, a w nich również Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie skarżącej istniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego należało je oddalić. Z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca, wezwana pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 3000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie uiściła wpisu w wyznaczonym terminie. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie skarżąca nie uiściła zatem wymaganego prawem wpisu od skargi i okoliczność ta nie jest kwestionowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę trafnie wskazał, że mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu do uiszczenia wpisu. Prawidłowo zatem odrzucił skargę, a oceny tej – zdaniem NSA – nie podważają zarzuty zażalenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a nie prawidłowość odmowy przyznania prawa pomocy, do czego nawiązuje skarżąca w zażaleniu. Skoro zatem skarga skarżącej dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu z uwagi na brak uiszczenia wymaganej opłaty, pomimo stosownego wezwania w tym zakresie oraz pouczenia o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, które zostało jej prawidłowo doręczone, to w sytuacji nieuzupełnienia braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie jest zgodne z prawem i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.