II GZ 482/22

POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r. ` Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "J.-S." sp. z o.o. w M., B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 436/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "J-S." sp. z o.o. w M., B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 22 czerwca 2022 r. nr 0601-IGC.48.75.2022. EK w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 436/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J.-S. Sp. z o.o. w M. B. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 czerwca 2022 r., nr 0601-IGC.48.75.2022.EK w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym i zwrócił skarżącej spółce wpis od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że do WSA w Lublinie pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r. (nadanym w placówce pocztowej 3 sierpnia 2022 r.) skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. Skarga została podpisana przez radcę prawnego, który dołączył do skargi pełnomocnictwo z 28 marca 2022 r. do działania w imieniu skarżącej spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Do skargi załączono wyciąg z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Białorusi dotyczący skarżącej spółki aktualny na dzień 30 września 2019 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego z dnia 12 września 2022 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki Białorusi dotyczący skarżącej spółki wraz z tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie strona skarżąca nadesłała wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Białorusi dotyczący skarżącej spółki według stanu na dzień 9 marca 2022 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedłożony przez skarżącą wypis z rejestru nie mógł być jednak uznany przez sąd, bowiem nie jest on aktualny na dzień wniesienia skargi. Wypis ten uwzględnia stan na dzień 9 marca 2022 r. a więc prawie pięć miesięcy przed wniesieniem skargi, która została nadana w niniejszej sprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. Konieczne jest natomiast wykazanie umocowania do działania w imieniu skarżącej w dacie dokonania czynności procesowej, wobec możliwych zmian w składzie organów spółki (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt I FZ 101/19). Na podstawie przedłożonych przez stronę w niniejszej sprawie informacji nie jest możliwe ustalenie osób upoważnionych do reprezentowania spółki w dacie wniesienia skargi i skuteczności podjętych czynności na etapie wniesienia skargi. Na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 5 października 2022 r. skarżąca złożyła zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na: 1. niezasadnym zastosowaniu art. 58 § pkt 3) p.p.s.a., jak również niezasadnym oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez: a) odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarga nie była dotknięta brakami, Sąd nie wezwał strony do uzupełnienia braku, który stał się podstawą odrzucenia, a nawet gdyby błędnie przyjąć, że brak występował i strona została wezwana do jego uzupełnienia, to ten rzekomy brak został uzupełniony w terminie, b) uznanie, że strona nie uzupełniła braku w postaci przedłożenia odpisu z rejestru aktualnego na dzień wniesienia skargi w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wezwał strony do przedłożenia odpisu aktualnego na dzień wniesienia skargi, lecz odpisu "aktualnego" bez określenia daty, w jakiej miał być aktualny, a ponadto, gdyby przyjąć, że odpis miał być wydany w dniu wniesienia skargi, to niemożliwym byłoby załączenie do skargi odpisu wydanego w dniu wniesienia skargi, ponieważ odpis taki musi zostać dostarczony pełnomocnikowi oraz przetłumaczony, w związku z czym niezałączenie do skargi odpisu wydanego w dniu jej wniesienia nie może być uznane za brak skargi, c) wezwanie strony do przedłożenia "aktualnego" odpisu z rejestru osób prawnych bez wskazania konkretnej daty czy też okresu, w którym miałby zostać wydany przedmiotowy odpis, co uniemożliwiało wykonanie tego zobowiązania zgodnie z intencją Sądu, ponieważ nie wiadomo, co Sąd miał na myśli pod pojęciem "aktualny", d) uznanie, że przedłożony w wykonaniu wezwania Sądu przez stronę odpis nie był "aktualny" w sytuacji, gdy został on wydany w dniu 9 marca 2022 r., zaś pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 28 marca 2022 r., wobec czego nie można mu odmówić aktualności, co pośrednio wynika z wywodów samego WSA, który podnosi, że odpis jest nieaktualny wobec upływu 5 miesięcy do wniesienia skargi (błędnie przyjmując za punkt odniesienia dzień wniesienia skargi, a nie udzielenia pełnomocnictwa), e) uznanie, że odpis z rejestru wydany przed wniesieniem skargi jest nieaktualny w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przewiduje utraty przymiotu aktualności odpisu z rejestru z uwagi na upływ określonego czasu, f) uznanie, że odpis z rejestru załączony do skargi nie był "aktualny" w sytuacji, gdy zawarte tam wpisy w zakresie osób upoważnionych do reprezentowania strony były aktualne zarówno na dzień udzielenia pełnomocnictwa jak również na dzień wniesienia skargi, 2. Naruszenie art. 29, 34 oraz 37 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że odpis z rejestru powinien być aktualny na dzień wniesienia skargi, a nie na dzień udzielenia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy ewentualne zmiany w składzie osób upoważnionych do reprezentowania spółki nie mają wpływu na ważność udzielonego pełnomocnictwa, wobec czego miarodajną datą dla oceny aktualności odpisu jest data udzielenia pełnomocnictwa, a nie wniesienia skargi. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej WSA nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem "aktualnego" wypisu. Na gruncie polskiego prawa występują dwa rodzaje odpisów: aktualny i pełny. Odpis aktualny przedstawia stan wpisów na dzień jego wydania, zaś odpis pełny przedstawia historię wpisów do daty jego wydania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wywodzi, że odpis nie jest aktualny, bo wydany został na 5 miesięcy przed wniesieniem skargi. WSA nie wyjaśnia jednak, na jakiej podstawie uznaje, że odpis wydany 5 miesięcy wcześniej nie może zostać uznany za aktualny. Ani w wezwaniu ani w zaskarżonym postanowieniu WSA nie wyjaśnił, przez jaki okres odpis zachowuje swoją aktualność, i kiedy staje się nieaktualny. WSA nie wskazał w wezwaniu, aby odpis z rejestru miał być wydany w dniu wniesienia skargi. Przedłożenie takiego odpisu byłoby niemożliwe, gdyż musi zostać dostarczony do pełnomocnika do Polski, a następnie przetłumaczony, co nie jest możliwe w tym samym dniu, w którym zostaje wydany. Zdaniem skarżącej, skoro nie jest możliwe przedłożenie takiego rejestru w dniu składania skargi, to jego brak nie może być uznany za brak formalny. Ponadto wskazała, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby nie można było posługiwać się odpisem z rejestru spółek po określonym czasie od jego wystawienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa - stosownie do art. 29 p.p.s.a. Złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Pełnomocnictwo musi być podpisane przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. Z art. 29 tej ustawy wynika, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Natomiast art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi - rygorem dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedłożony wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Białorusi nie dawał podstaw do przyjęcia, że pełnomocnik Spółki został właściwie umocowany do wniesienia skargi w sprawie. Należy podkreślić, że zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony do usunięcia braków formalnych powinno być sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie tak, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takich warunków nie spełnia wydane w sprawie zarządzenie Przewodniczącego z 12 września 2022 r. o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W wezwaniu z 12 września 2022 r. Sąd pierwszej instancji zażądał od pełnomocnika Spółki złożenia "aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki Białorusi dotyczący skarżącej spółki wraz z jego tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza przysięgłego w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania", pod rygorem odrzucenia skargi (k. 22 akt sądowych). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika natomiast, że powodem odrzucenia skargi było nienadesłanie aktualnego wypisu na dzień wniesienia skargi, tj. 3 sierpnia 2022 r., gdyż wypis uwzględnia stan na dzień 9 marca 2022 r. a więc prawie 5 miesięcy przed wniesieniem skargi. Spółka przedłożyła wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Białorusi wystawiony na 30 września 2019 r., a po wezwaniu Sądu - kolejny odpis aktualny na dzień 9 marca 2022 r. Należy zatem uznać, że Spółka w wyznaczonym terminie uzupełniła brak formalny skargi zgodnie z wezwaniem Sądu. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy dotyczące zasad rejestrowania podmiotów gospodarczych przewidują dwa rodzaje odpisów z rejestru: aktualny albo pełny (por. dotyczące polskiego Krajowego Rejestru Sądowego przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze, Dz.U. Nr 297, poz. 1760). Aktualny wypis zawiera aktualną treść wpisów w rejestrze pod danym numerem rejestru (por. § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Aktualna treść wypisu dotyczy zatem stanu na dzień wystawiania odpisu. Wzywając w sprawie o "aktualny wypis KRS-u" Sąd pierwszej instancji mógł jedynie oczekiwać, że będzie to wypis zawierający dane na dzień jego wystawienia. Aktualny wypis z KRS strona może uzyskać tylko po dacie wezwania, a zatem nie może uzyskać wypisu aktualnego "wstecz", czyli na dzień sporządzenia skargi. Sąd wezwał zatem o przedłożenie wypisu "aktualnego" i zgodnie z wezwaniem taki wypis Spółka przedłożyła. W wezwaniu Sądu nie sprecyzowano, o jaki dokładnie wypis chodziło Sądowi, czy o wypis aktualny na dzień wniesienia skargi, na dzień udzielenia pełnomocnictwa, czy też jeszcze inny. Obarczenie strony negatywnymi konsekwencjami nieprecyzyjnego wezwania do usunięcia braków formalnych w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 .p.p.s.a., należy uznać za naruszenie tego przepisu postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie mógł odrzucić skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. tylko dlatego, że data wypisu z rejestru osób prawnych nie pokrywa się z datą podpisania skargi. Okoliczność podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w tej sytuacji nie jest możliwe ustalenie osób upoważnionych do reprezentowania spółki w dacie wniesienia skargi i skuteczności podjętych czynności na etapie wniesienia skargi, nie mogła uzasadniać odrzucenia skargi. Skoro przepisy przewidują wydanie z rejestru tylko odpisów pełnych lub aktualnych, to sąd administracyjny oczekując od pełnomocnika strony przedłożenia aktualnego wypisu z rejestru, z którego wynikałoby upoważnienie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w konkretnym dniu, nałożył w istocie na niego obowiązek nieprzewidziany przepisami prawa i niewykonalny. Jeżeli dokument pełnomocnictwa został opatrzony datą wystawienia, to nie powinno budzić wątpliwości, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegających wpisowi do rejestru, do udzielenia pełnomocnictwa wystarczy przedstawienie aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa odpisu z rejestru, potwierdzającego wspomniane umocowanie w tym dniu, albo odpis pełny, wydany według stanu rejestru z dnia sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa lub każdego następnego dnia, przy założeniu, że wynikałoby z niego umocowanie osób wchodzących w skład osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa w dniu dokonania tej czynności (por. postanowienie NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/10, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także wskazać, że odpis pełnomocnictwa zawarty w aktach sprawy (s. 5 akt sądowych) opatrzony jest datą 28 marca 2022 r. Z analizy przedłożonego do akt wypisu z rejestru aktualnego na 9 marca 2022 r. wynika, że osobą upoważnioną do reprezentacji Spółki jest S. A. L.. Na przedłożonym pełnomocnictwie widnieje jego podpis. W razie wątpliwości Sądu co do tego, czy był on umocowany do udzielenia pełnomocnictwa w dacie jego udzielenia, Sąd powinien wezwać stronę do wykazania tej okoliczności, precyzyjnie wskazując przedmiot wezwania. Żaden przepis nie przewiduje, aby nie można było posługiwać się wypisem z rejestru spółek po określonym czasie od jego wystawienia (na temat aktualności odpisu z KRS zob. uchwałę SN z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III CZP 92/07, publik. OSNC z 2008 r. nr 11, poz. 126). Żaden przepis ustawy p.p.s.a. nie wymaga też, aby dokumentem, o którym mowa w art. 29 p.p.s.a., był wyłącznie aktualny wypis z rejestru. Okoliczność, że w orzecznictwie przyjęto, iż takim dokumentem może być aktualny odpis z rejestru, nie wyklucza możliwości przedstawienia innego niebudzącego wątpliwości dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu Spółki. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesione w tej sprawie zażalenie było zasadne, gdyż wezwanie pełnomocnika Spółki o przedłożenie "aktualnego wypisu Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Białorusi" było nieprecyzyjnie zredagowane i nie mogło stanowić podstawy do odrzucenia skargi z powodu nieprzedłożenia wypisu aktualnego na dzień wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.