II GZ 466/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F.R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2010/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F.R.M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2010/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił F.R.M. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: F.R.M. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2021 r. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśniając, że nałożenie kary pieniężnej wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że nie dysponuje środkami pieniężnymi na zapłacenie nałożonej kary, wynajmuje mieszkanie, a otrzymywane wynagrodzenie pozwala mu jedynie na zaspokojenie własnych potrzeb. Ponadto skarżący wskazał, że wspiera swoją 82-letnią matkę, co również jest dla niego znacznym obciążeniem finansowym. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie wykazał, jak wykonanie zaskarżonej decyzji, mogłoby spowodować ryzyko czy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA podkreślił, że same twierdzenia skarżącego, niepoparte stosownymi dokumentami i wiarygodnymi danymi nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia jego wniosku. Nie ulega wątpliwości, że przy wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych i danych, które mogłyby wskazywać na jego aktualną sytuację materialną, finansową i bytową. Sama zaś treść uzasadnienia żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle lakoniczna i ogólnikowa, że nie pozwala na zrekonstruowanie sytuacji majątkowej skarżącego, choćby w stopniu elementarnym. Wobec tego, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W obu przypadkach autor zażalenia wniósł o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., polegającym na błędnym ustaleniu, że skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że nie dysponuje środkami finansowymi na uiszczenie kary, podczas gdy w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący wskazał m.in., że oprócz ponoszenia kosztów własnego utrzymania, skarżący wspiera finansowo swoją 82-letnią matkę; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającym na błędnym przyjęciu, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwalają na ustalenie, czy wykonanie decyzji wyrządzi skarżącemu znaczną szkodę, podczas gdy z doświadczenia życiowego wynika, że zapłata kary w wysokości 91.700 zł przez skarżącego posiadającego jedynie niewielkie oszczędności i wspierającego finansowo 82-letnią matkę, wyrządzi stronie i jej najbliższym znaczną szkodę; 3) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie decyzji ze względu na uznanie, że do udzielenia zabezpieczenia konieczne jest poparcie wniosku dokumentami, podczas gdy art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga wyłącznie uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez konieczności potwierdzenia powyższych okoliczności dokumentami. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że wbrew stanowisku WSA w Warszawie, na skarżącym nie ciążył obowiązek poparcia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. dokumentami, lecz jedynie uprawdopodobnienie powyższych okoliczności. Poza tym skarżący podniósł, że jeśli w ocenie Sądu I instancji zachodziła konieczność przedstawienia dodatkowych okoliczności uzasadniających zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to Sąd był uprawniony do wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że nałożenie kary pieniężnej wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że nie dysponuje środkami pieniężnymi na zapłacenie nałożonej kary, wynajmuje mieszkanie, a otrzymywane wynagrodzenie pozwala mu jedynie na zaspokojenie własnych potrzeb. Ponadto skarżący wskazał, że wspiera swoją 82-letnią matkę, co również jest dla niego znacznym obciążeniem finansowym. W ocenie NSA, podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogły przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości nałożonej kary pieniężnej do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżący) - nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazał dostatecznie swojej sytuacji materialnej, nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na stronę skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Pomijając już okoliczność, że skarżący wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, to nawet nie pokusił się o wskazanie wysokości otrzymywanego wynagrodzenia, jakie ponosi koszty wynajmu mieszkania, jakimi kwotami wspiera swoją 82-letnią matkę. W takiej sytuacji pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Sąd I instancji został bowiem pozbawiony możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko, co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ponadto należy podkreślić, że wbrew twierdzeniu autora zażalenia - nie ma podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (zob. postanowienia NSA z dnia: 23 listopada 2021 r., sygn. akt III FZ 697/21; 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14; 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 64/14). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.