II GZ 463/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2021 r., sygn. akt III SPP/Gl 63/21 w zakresie odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.G. decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 4 października 2021 r., sygn. akt III SPP/Gl 63/21, działając na podstawie art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.) odrzucił sprzeciw M.G. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 28 lipca 2021 r. w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie wniesienia skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 28 lipca 2021 r. starszy referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku M.G. (dalej: wnioskodawczyni) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w celu złożenia skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lutego 2021 r., odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone 23 sierpnia 2021 r. wraz z pouczeniem o trybie i terminie zaskarżenia. Pismem z 1 września 2021 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Uzasadniając odrzucenie sprzeciwu WSA wskazał, że przedmiotowe postanowienie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 23 sierpnia 2021 r., a zatem termin siedmiu dni na wniesienie sprzeciwu upłynął z dniem 30 sierpnia 2021 r. Natomiast wnioskodawczyni wniosła sprzeciw w dniu 1 września 2021 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła zażalenie jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ( w tym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; dotyczących prawa pomocy), strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza sądowego. Natomiast stosownie do art. 259 § 2 p.p.s.a., sprzeciw wniesiony po terminie podlega odrzuceniu przez sąd. W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro postanowienie z 28 lipca 2021 r. zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 23 sierpnia 2021 r. – wraz z pouczeniem o trybie i terminie zaskarżenia, to termin na wniesienie sprzeciwu upłynął 30 sierpnia 2021 r. A zatem wniesienie sprzeciwu pismem z dnia 1 września 2021 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) nastąpiło po terminie, tym samym wniesiony przez stronę sprzeciw – na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. – podlegał odrzuceniu. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu po terminie, a w konsekwencji jego odrzucenie przez sąd pierwszej instancji, przedmiotem postępowania zażaleniowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (dalej: NSA) jest wyłącznie ocena, czy WSA prawidłowo zastosował art. 259 § 2 p.p.s.a. wydając zaskarżone postanowienie z 4 października 2021 r. o odrzuceniu sprzeciwu. Zatem w postępowaniu zażaleniowym przedmiotem orzekania przez NSA jest ocena terminowości wniesienia sprzeciwu. Początkiem biegu siedmiodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu jest – zgodnie z wyżej powołanym art. 259 § 1 p.p.s.a. – data doręczenia postanowienia. W związku z tym NSA stwierdza, że na znajdującym się w aktach sądowych (k. 69) zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej adresowanej do M.G. zawierającej postanowienie referendarza sądowego z 28 lipca 2021 r. widnieje podpis (imię i nazwisko) nieustalonej osoby, przy czym z całą pewnością nie jest to imię i nazwisko adresatki M.G.. Natomiast w rubryce zawierającej informację komu doręczono przesyłkę doręczyciel wyraźnie zaznaczył pole "adresat". Wobec powyższego w ocenie NSA zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji jako przedwczesne należało uchylić. Prawidłowe określenie daty doręczenia postanowienia starszego referendarza sądowego z 28 lipca 2021 r. determinuje bowiem ocenę, czy sprzeciw od tego postanowienia został wniesiony przez stronę z zachowaniem terminu ustawowego określonego w art. 259 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji przesądza o prawidłowości uznania przez sąd pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 259 § 2 p.p.s.a. W ocenie NSA, w świetle wskazanych wyżej okoliczności konieczne jest wyjaśnienie pojawiających się wątpliwości przez WSA przy wykorzystaniu dostępnych temu sądowi środków dowodowych (w szczególności przeprowadzenia procedury reklamacyjnej) w celu ustalenia prawidłowości doręczenia wnioskodawczyni postanowienia starszego referendarza sądowego z 28 lipca 2021 r. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.