II GZ 462/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 907/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 907/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia barków formalnych skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonym postanowieniem z 1 października 2021 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił A. W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniesionej przez niego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 907/20 ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z [...] października 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku 7 lipca 2021 r. (data nadania pocztowego). Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 1000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi kasacyjnej poprzez zgłoszenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - zgodnie z art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarządzenia te zostały wysłane jedną przesyłką adresowaną do pełnomocnika skarżącego, która została przez niego odebrana osobiście 30 lipca 2021 r: (k. 84 akt sądowych). W wyznaczonym terminie został uiszczony wpis sądowy, natomiast nie zgłoszono wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie ani nie złożono oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W związku z tym, postanowieniem z dnia 7 września 2021 r. (sygn. akt II SA/Ol 907/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną z powodu nieuzupełnienia braku formalnego. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 10 września 2021 r. (k. 119 akt sądowych). Następnie 13 września 2021 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 maja 2021 r. poprzez zawarcie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z przedmiotowym wnioskiem. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że w przesyłce, którą odebrał 30 lipca 2021 r., znajdowało się jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej, natomiast nigdy nie odebrał odpisu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wskazanego braku formalnego wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej WSA wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłka doręczona pełnomocnikowi skarżącego 30 lipca 2021 r. została dokładnie opisana i zawierała dwa pisma, a mianowicie: wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej + doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Odbiór tej przesyłki został potwierdzony własnoręcznym podpisem pełnomocnika skarżącego, zaś adnotacje na tym dokumencie, w tym data oraz podpis odbiorcy nie budzą jakichkolwiek zastrzeżeń, czy wątpliwości co do prawidłowości ich sporządzenia. Tym samym, dokument ten stanowi dowód skutecznego doręczenia. Powołując się na orzecznictwo WSA wskazał, że adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Sąd podkreślił, że to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przedmiotowej przesyłki. Skoro zatem pełnomocnik skarżącego potwierdził odbiór przedmiotowej przesyłki, należało uznać, że zarówno wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, jak i wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej zostały mu doręczone. WSA podkreślił też, że pełnomocnik skarżącego będący adwokatem powinien zdawać sobie sprawę, że pokwitowanie odbioru przesyłki stanowi dowód, że opisane na przesyłce dokumenty zostały skutecznie doręczone. W świetle powyższych rozważań, należało zatem stwierdzić, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej nie są wystarczające do podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki. Nie było zatem podstaw do uznania, że w sprawie doszło do sytuacji, która uniemożliwiła stronie podjęcie stosownych działań z zachowaniem ustawowych terminów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, zaskarżając je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu w wyniku błędnego przyjęcia, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak swojej winy. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z kolei z art. 88 p.p.s.a. wynika, że sąd ma obowiązek odrzucić wniosek o przywrócenie terminu, który jest spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny. W doktrynie przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny m.in. w przypadku, gdy nie nastąpiło uchybienie terminowi (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, komentarz do art. 88 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, Warszawa 2019, s. 562). W zaskarżonym postanowieniu WSA, opierając się na postanowieniu z 7 września 2021 r., przyjął założenie, że Skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji rozpoznał merytorycznie wniosek Skarżącego o przywrócenie tego terminu, oceniając czy Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowieniem z 12 stycznia 2022 r. (sygn. akt II GZ 461/21) uchylono postanowienie WSA z 7 września 2021 r. o odrzuceniu złożonej w tej sprawie skargi kasacyjne Skarżącego. W przywołanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że w okolicznościach tej sprawy nie doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy stwierdzić, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej był niedopuszczalny, skoro Skarżący nie uchybił temu terminowi. W tych okolicznościach wniosek o przywrócenie terminu podlegał odrzuceniu, w myśl art. 88 p.p.s.a. W sytuacji wystąpienia przesłanki do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do oceny przesłanek uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, komentarz do art. 88 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, s. 561, a także powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2011 r. o sygn. akt I OZ 789/11). WSA wadliwie zatem rozpoznał merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, dokonując oceny tego, czy Skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ze wskazanych powodów zaskarżone postanowienie należało uznać za wadliwe i podlegające uchyleniu. Kierując się poglądem przedstawionym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r. (sygn. akt II GPS 5/09), zgodnie z którym zakaz reformationis in peius wynikający z art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i 197 § 2 p.p.s.a. nie dotyczy postanowień o charakterze procesowym, a takim jest wydane postanowienie w trybie art. 188 w zw. z art. 88 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu, uznając że podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny.