II GZ 42/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia (...) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SPP/Wa 193/20 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi (...) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA), objętym zażaleniem postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SPP/Wa 193/20, działając na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił sprzeciw (...) (dalej: Skarżąca, Spółka, Strona) od postanowienia referendarza sądowego z 11 marca 2021 r., w którym odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia (...), nr (...) w przedmiocie wygaśnięcia patentu na wynalazek. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że wraz ze złożoną na wyżej opisaną decyzję skargą, Strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 11 marca 2021 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca pismem z (...) wniosła niepodpisany sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z (...) wezwał Spółkę do usunięcia braku formalnego poprzez podpisanie sprzeciwu. Przesyłka zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana i następnie zwrócona do Sądu jako niepodjęta w terminie. W konsekwencji ww. przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem (...) (k. 37). Wobec tego, że Spółka do dnia wydania postanowienia objętego niniejszym zażaleniem nie uzupełniła braku, WSA postanowił odrzucić sprzeciw. Pismem z (...) Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 26 sierpnia 2021 r., zaskarżając je w całości. Spółka zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu: 1. naruszenie art. 259 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odrzuceniu sprzeciwu na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z dnia 11 marca 2021 roku, sygn. akt VI SPP/Wa 193/20, mimo braku podstaw faktycznych i prawnych powyższe uzasadniających, 2. naruszenie art 73 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez tut. Sąd tzw. fikcji doręczenia, w związku z niepodjęciem przez Skarżącą wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, co poskutkowało uznaniem, iż ww. wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu (...), w sytuacji gdy Skarżąca z przyczyn przez nią niezawinionych nie podjęła przesyłki w terminie, wobec niedojścia do Skarżącej jakiejkolwiek informacji o skierowanej względem niej korespondencji sądowej, 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym uznaniu, iż Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych sprzeciwu w terminie, wobec dokonania przez Sąd tzw. doręczenia zastępczego, a w konsekwencji przyjęcia "fikcji doręczenia", skutkiem czego wezwanie zostało uznane za doręczone w dniu (...), podczas gdy działanie Skarżącej w tym zakresie pozostaje niezawinione, wynika natomiast z "błędu", za który Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności, 4. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, iż Skarżąca, prawidłowo powiadomiona, nie podjęła przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków sprzeciwu w terminie, co doprowadziło do wydania orzeczenia w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu, mimo iż na skutek powyższego, w oparciu o art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Strona pozwana pozbawiona została ochrony prawnej w niniejszej sprawie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w art. 73 § 2 p.p.s.a. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 p.p.s.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Z kolei zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przesyłkę z wezwaniem Sądu z (...) (k. - 37) wynika, że zawiadomienie o przesyłce (awizo) pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej w dniu (...) następnie przesyłkę awizowano powtórnie w dniu (...) Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie została ona zwrócona do nadawcy – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 lipca 2021 r. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wymogi z art. 73 p.p.s.a. pozwalające przyjąć fikcję doręczenia, bowiem przesyłka została dwukrotnie awizowana, a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Tym samym termin do nadesłania przez Spółkę podpisanego sprzeciwu biegł od (...) i upłynął bezskutecznie (...) Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu, wskazać należy, że stanowisko co do tego, że Spółce nie pozostawiono awiza, Skarżąca oparła na gołosłownych twierdzeniach, które w zestawieniu z dowodem znajdującym się w aktach sprawy nie mogły prowadzić do skutecznego obalenia domniemania, że przesyłka dotarła do rąk adresata (fikcja doręczenia). Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a., jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej (zob. wyrok NSA z 10 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2755/17; postanowienie NSA z 16 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 550/14, https://cbois.nsa.gov.pl). A zatem domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie zainicjowała przeprowadzenia procedury reklamacyjnej, ograniczając się do niepopartego żadnymi dowodami uprawdopodobniającymi jej twierdzenie o nieotrzymaniu awiza, co nie jest wystarczające do skutecznego obalenie domniemania fikcji doręczenia. Jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, znajdujący się w aktach sprawy dowód doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego spełnia wymogi wynikające z art. 73 p.p.s.a., które umożliwiają uznanie, że w sposób skuteczny prawnie doręczono Skarżącej wezwanie. Sąd szczegółowo opisał ten dowód, a dokonanej w tym zakresie oceny Skarżąca nie podważyła skutecznie w zażaleniu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.