II GZ 400/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 323/24 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 12 marca 2024 r. nr SKO.4141.43.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 323/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. Sp. z o.o. w Ł. (dawniej: A. Sp. z o.o. w Ł.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 12 marca 2024 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oraz w pkt 2/ zwrócił wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut, ...), złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Odpisy zarządzeń doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 21 maja 2024 r. Do pisma z dnia 30 maja 2024 r., nadanego w dniu 5 czerwca 2024 r., pełnomocnik spółki załączył pełnomocnictwo, informację z KRS i oświadczył, że z uwagi na wypowiedzenie pełnomocnictwa z dniem 19 kwietnia 2024 r. nie będzie reprezentować spółki. WSA wskazał, że w dniu 5 czerwca 2024 r. na rachunek bankowy Sądu wpłynął wpis od skargi. Zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2024 r. wezwano pełnomocnika spółki do nadesłania: dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa oraz odpisu pisma z 30 maja 2024 r. - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 20 czerwca 2024 r. Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie termin do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi rozpoczął bieg 22 maja 2024 r., bowiem 21 maja 2024 r. doręczono pełnomocnikowi spółki odpisy zarządzeń wzywających do uzupełnienia braków. Siedmiodniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 28 maja 2024 r. WSA wyjaśnił, że pismo pełnomocnika spółki z dnia 30 maja 2024 r. wraz z załącznikami, informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa z dniem 19 kwietnia 2024 r. nie mogło odnieść zamierzonego rezultatu, bowiem zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Ponadto w myśl art. 42 § 2 p.p.s.a. adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Sąd stwierdził, że każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. W rozpoznawanej sprawie pismo informujące sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wpłynęło do sądu 10 czerwca 2024 r. WSA zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2024 r. zobowiązał pełnomocnika spółki do nadesłania dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa oraz odpisu pisma z 30 maja 2024 r. Pełnomocnik, pomimo odbioru wezwania w dniu 20 czerwca 2024 r., nie nadesłał żądanych dokumentów. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że załączone do pisma z 30 maja 2024 r. dokumenty w postaci pełnomocnictwa i informacji z KRS oraz uiszczenie wpisu od skargi zostały uzupełnione po terminie, bowiem termin upłynął 28 maja 2024 r. Dodatkowo WSA zwrócił uwagę, że kserokopia pełnomocnictwa poświadczona za zgodność nie zawiera zwrotu "przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi", czyli jest obarczona brakiem formalnym. Powyższe okoliczności skutkowały odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z zastępstwem adwokackim według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie, z uwagi na fakt, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika nie uchybił terminowi na wykonanie zobowiązania Sądu, do uzupełnienia braków formalnych skargi; b) art. 42 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu obowiązku dalszego działania w sprawie przez pełnomocnika po upływie dwutygodniowego okresu od poinformowania Sądu o wygaśnięciu pełnomocnictwa; c) art. 42 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i kierowanie korespondencji do byłego pełnomocnika zamiast do skarżącego, co pozbawiło go należytej obrony jego praw. II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania skarżonego postanowienia poprzez nieprawidłowe ustalenie terminów wygaśnięcia pełnomocnictwa dla byłego pełnomocnika. W uzasadnieniu zażalenia, wskazując na treść art. 83 § 2 p.p.s.a., podniesiono, że informacja o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotarła do Sądu najpóźniej z dniem 5 czerwca 2024 r., zatem z dniem 19 czerwca 2024 r. upłynął dwutygodniowy termin do dalszego działania w sprawie, o którym mowa w art. 42 § 2 p.p.s.a. Wezwanie do złożenia dokumentu wypowiedzenia oraz odpisu pisma z dnia 30 maja 2024 r. zostało odebrane przez pełnomocnika w dniu 20 czerwca 2024 r., a zatem już po upływie wyżej wskazanego okresu do działania po wygaśnięciu pełnomocnictwa. W ocenie skarżącej, dwutygodniowy okres dalszego działania przez pełnomocnika upłynął z dniem 3 maja 2024 r., jednak przyjmując, że informacja o wypowiedzeniu została przesłana 5 czerwca 2024 r. /dotarła do Sądu 10 czerwca 2024 r./ także i w tym przypadku pełnomocnik nie był już uprawniony do dalszego działania. Upływ terminu wykonania zobowiązania Sądu z 13 czerwca 2024 r. kończył się z dniem 27 czerwca 2024 r., już po upływie dwutygodniowego okresu dalszego działania. Zdaniem skarżącej doszło zatem do naruszenia art. 42 § 1 i 2 p.p.s.a., bowiem w takiej sytuacji wszelkie wezwania winny być kierowane bezpośrednio do skarżącej. Do spółki dotarło dopiero postanowienie WSA o odrzuceniu jej skargi. Skarżąca nie miała możliwości wykonania wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę, skoro jej braki formalne i fiskalne nie zostały usunięte w zakreślonym terminie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku, pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego, skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei regulacja zawarta w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy braki formalne oraz bark fiskalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał dotychczasowego pełnomocnika spółki do ich usunięcia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz z art. 220 § 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi. W sytuacji zasygnalizowanych w wezwaniach braków, na pełnomocniku skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwań Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przez określoną osobę w celu wykazania sposobu jej reprezentacji, nadesłania prawidłowego pełnomocnictwa do działania za stronę skarżącą, a także do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji – nie posiadając wiedzy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa – wezwał pełnomocnika, który reprezentował stronę w chwili wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, do uzupełnienia dostrzeżonych braków, celem nadania środkowi zaskarżenia dalszego biegu. Jak wynika z akt sprawy, wezwania do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 21 maja 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 14 akt sądowych). Zatem siedmiodniowy termin upłynął w dniu 28 maja 2024 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym przez WSA terminie, pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braków formalnych i fiskalnych skargi. Podkreślenia wymaga, że siedmiodniowy termin przewidziany zarówno na uzupełnienie braków formalnych skargi, jak również na uiszczenie wpisu (art. 220 § 1 p.p.s.a.), jest terminem ustawowym i nie może być wydłużany, bądź skracany na wniosek, bądź na skutek wniesienia środka zaskarżenia. Należy zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi został uiszczony dopiero w dniu 5 czerwca 2024 r. (potwierdzenie uiszczenia wpisu - k. 15 akt sądowych). Zatem uzupełnienie braku fiskalnego skargi nastąpiło z przekroczeniem zakreślonego terminu i musiało skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Okoliczność nieuiszczenia wpisu w ustawowym terminie nie stanowiła jedynej podstawy do odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji przyjął, że niewykonanie w terminie zarządzenia wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) oraz stosownego pełnomocnictwa, także stanowiło przyczynę odrzucenia skargi w oparciu o podstawę z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pismem nadanym w dacie 5 czerwca 2024 r. (vide: koperta z datą stempla pocztowego – karta akt sądowych nr 24) pełnomocnik nadesłał pełnomocnictwo oraz informację z KRS. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie do działania musiał być wyłącznie KRS. Chodzi o taki dokument, z którego wynika to umocowanie, a nie o dokument mający konkretną formę prawną. Ponadto zgodnie z treścią art. 37 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie wskazane braki formalne ujawniły się już na etapie wnoszenia skargi. W tej sytuacji Sąd prawidłowo uznał, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu i skierował do pełnomocnika, którego działanie za skarżącą wynikało z treści skargi, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Należy podkreślić, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA: z 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). Podzielając pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że weryfikacja prawa reprezentowania skarżącej spółki powinna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce, stwierdzić należy, że WSA zasadnie wezwał stronę do uzupełnienia braku w przedmiotowym zakresie (por. postanowienia NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GZ 71/13, z 6 kwietnia 2020 r. sygn. akt II GZ 112/20). Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że wezwanie do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi zostało prawidłowo doręczone dotychczasowemu pełnomocnikowi spółki, który został pouczony o skutkach niedochowania terminu przewidzianego na uzupełnienie braków, jednak nie dopełnił czynności w wyznaczonym terminie. Wady tej nie sanuje nadesłanie z przekroczeniem terminu stosownej dokumentacji (wydruk z KRS, pełnomocnictwo) oraz uiszczenie wpisu od skargi w dniu 5 czerwca 2024 r. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzenie przez WSA omawianych braków formalnych i fiskalnych skargi nie skutkowało jej "automatycznym" odrzuceniem. Pełnomocnik skarżącej spółki został prawidłowo wezwany do ich usunięcia, a odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. było skutkiem niewykonania wezwania. Na marginesie już tylko należy wskazać, że bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie pozostają zdarzenia następujące po poinformowaniu Sądu I instancji o wypowiedzianym pełnomocnictwie z dniem 19 kwietnia 2024 r., bowiem informacja w tym zakresie dotarła do WSA dopiero w dniu 10 czerwca 2024 r. (vide: prezentata wpływu do Sądu pisma pełnomocnika z dnia 30 maja 2024 r. – karta akt sądowych nr 16). Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z treścią art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Jak wynika z akt sprawy, o zaistniałym fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa (ustania stosunku zastępstwa procesowego) Wojewódzki Sąd Administracyjny uzyskał wiedzę dopiero z dniem wpływu do Sądu stosownej informacji, tj. 10 czerwca 2024 r. Tym samym wezwania, których skuteczne wykonanie determinowało nadanie wniesionej skardze dalszego biegu, zostały skierowane przez Sąd prawidłowo do dotychczasowego pełnomocnika strony, a po ich odebraniu w dniu 21 maja 2024 r., pełnomocnik winien był wymagane czynności dokonać wcześniej, tj. do dnia 28 maja 2024 r., nie zaś jak tego dokonał i co wynika z akt sprawy w dniu 5 czerwca 2024 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie, odrzucające skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych i fiskalnych wniesionego środka zaskarżenia, odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.