II GZ 4/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozP. w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1152/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 postanawia: oddalić zażalenie.

R. P. w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł (k. 7 akt sądowych) od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 11 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (k. 36 akt sądowych) utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ 392/15 (k. 67 akt sądowych) odmówił R. P. (dalej też: wnioskodawca, skarżący) przyznania prawa pomocy, wskazując, że pomimo wezwania nie uzupełnił on złożonego oświadczenia, uniemożliwiając ocenę swoich zdolności płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł (k. 93 akt sądowych), a także na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł (k. 92 akt sądowych) od zażalenie na postanowienia Sądu z dnia 25 czerwca 2015 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziego, skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 100-101 akt sądowych). Na urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że jest bezdomny, bez środków do życia, a nadto jest schorowany. Podniósł, że nadal nie ma dochodów i korzysta z jadłodajni "Caritas" oraz noclegowni dla bezdomnych. Nadto bez swej winy jest zadłużony i wpisany do rejestru osób niewypłacalnych (por. k. 111-113 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. utrzymanym postanowieniem NSA z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 572/16, oddalono kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Uznano, że do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy należało zastosować art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W świetle tego przepisu uznano, że skarżący nie wykazał takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby korektę wcześniejszego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego należnego wpisu od skargi. Natomiast w terminie do zaskarżenia tego postanowienia skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 173 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. referendarz sądowy w WSA w P. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy (k. 183 akt sądowych). W sprzeciwie wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Podkreślił przy tym, ze jego sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła przez wzrost zadłużenia o dalsze ponad 100.000 zł, egzekucje – w tym bankowe, bezdomność, ciężki rozstrój zdrowia, brak dochodów i inne (k. 191 akt sądowych). W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 1152/14 rozpoznał wniosek i odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 201 akt sądowych). Wskazał, że sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy została już dwukrotnie prawomocnie rozstrzygnięta. W ocenie WSA wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów, co uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na swoją sytuację osobistą, chorobę, zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Skarżący – zdaniem WSA – nie starał się przedstawić swojej sytuacji majątkowej i osobistej w sposób kompletny, wskazując – na poparcie sprzeciwu – że sytuacja ta pogorszyła się także przez inne okoliczności, których jednak opisał. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz o zwolnienie go z opłat i kosztów procesowych w całości (k. 219 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już dwukrotnie prawomocnie rozstrzygnięta (postanowieniem NSA z dnia 26 sierpnia 2015 r., którym oddalono zażalenie na postanowienie z dnia 9 kwietnia 2015 r., oraz postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r., którym oddalono zażalenie na postanowienie z dnia 7 kwietnia 2016 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego w kontekście zastosowania art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2016 r. II GZ 777/16). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał zmiany okoliczności, która uzasadniałaby korektę rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. R. P. w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów, ani nie przedstawia dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji trafnie przyjął, iż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącego również w niniejszym postępowaniu wpadkowym nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji brak było podstaw do zmiany postanowienia WSA w P. z dnia 7 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.