II GZ 4/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 884/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

E. G. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r. w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata) . Referendarz sądowy postanowieniem z 3 października 2012 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z powodu niespełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. po rozpoznaniu wniosku na skutek wniesionego sprzeciwu skarżącego postanowieniem z 28 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 884/13 odmówił E. G. przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno sytuacja rodzinna jak i finansowa skarżącego nie pozwalają stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd na podstawie danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalił, że skarżący zamieszkuje wspólnie z małżonką a ich łączny dochód wynosi 4047 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych i ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego Sąd stwierdził, że nie spełnił on warunków określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z czym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. E. G. wniósł zażalenie, w którym domagał się uchylenia powyższego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ponieważ przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że wraz z małżonką osiąga łącznie miesięczny dochód w wysokości 4047 zł brutto. Skarżący zadeklarował, że posiada dom jednorodzinny segment (bliźniak) oraz że aktualnie ponosi wydatki związane z remontem domu do których zaliczył m in. zakup nowego wkładu do komina za kwotę 3000 zł. Skarżący określił koszty bieżących wydatków miesięcznych i załączył w tym celu odpowiednie rachunki i faktury. Z treści wymienionych dokumentów wynika, że skarżący posiada dosyć stabilną sytuację finansową umożliwiającą mu poniesienie kosztów związanych z wszczęciem a następnie z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w swojej sprawie. Skarżący podając informacje odnośnie do stanu posiadanego majątku nie wykazał więc, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. czyli, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztu wpisu sądowego od skargi w wysokości 120 zł. W sytuacji gdy skarżący nie spełnił kryteriów przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, to tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, była więc prawidłowa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji