II GZ 390/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 5406/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5406/22, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), odmówił E.B. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: BFG) z 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał na przewidziane w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. przesłanki przywrócenia uchybionego terminu i stwierdził, że wniosek skarżącej spełniał wymogi formalne, natomiast sporna pozostawała wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony. Dalej sąd pierwszej instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W ocenie WSA w rozpoznawanej sprawie skarżąca uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydanej przez BFG decyzji z 29 września 2022 r., nie uprawdopodobniła natomiast w wystarczająco precyzyjny sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Skarżąca wskazała bowiem na okoliczność bycia osobą schorowaną po padaczce pourazowej, jednakże nie przedłożyła w tym zakresie stosownej dokumentacji potwierdzającej okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec tego sąd pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się przywrócenia terminu i wskazując ponownie na przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Do zażalenia załączyła dokumentację medyczną. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał argumenty świadczące o wadliwości zaskarżonej decyzji SKO. Pismem z 23 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane: "Sprostowanie w wersji poprawionej i ujednoliconej zażalenia z dnia 17 lipca 2023 r. na zarządzenie z 22 czerwca 2023 r.", w którym dodatkowo wniosła o zwrot kosztów sądowych według norm przepisanych oraz przedłożyła wnioski dowodowe, podnosząc argumentację jak w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należało uwzględnić z niżej wskazanych powodów. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi od decyzji BFG, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim WSA nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), sąd pierwszej instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile sąd pierwszej instancji szeroko omówił przepisy regulujące kwestię terminu do zaskarżenia decyzji BFG dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii wypełnienia przesłanki z art. 86 p.p.s.a., w szczególności wskazywanych przez stronę innych niż zdrowotne okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, sąd mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. WSA w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek z art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.