II GZ 375/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 lipca 2023 r., sygn. akt II SPP/Sz 85/23 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2023 r. nr Adm-0139-54/22 w przedmiocie skreślenia z listy stałych mediatorów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), postanowieniem z 14 lipca 2023 r., działając na podstawie art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił I. P. (dalej zwanej "skarżącą") przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie skreślenia z listy mediatorów. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 5 kwietnia 202 r. skarżąca wniosła skargę do WSA na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z 27 stycznia 2023 r., znak Adm-0139-54/22, w przedmiocie skreślenia z listy stałych mediatorów prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie. Jednocześnie wniosła o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Sąd pierwszej instancji – wskazując na art. 15 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej zwanej "k.p.a."), zgodnie z którym postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne oraz art. 127 § 1 k.p.a. stanowiący, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie a sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu I instancji – uznał, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 247 p.p.s.a. uniemożliwiająca przyznanie prawa pomocy. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie wyraziła swoje niezadowolenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi lub wniosku. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że o oczywistej bezzasadności skargi lub wniosku można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Tym samym chodzi o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LEX 2011, a także powołane tam orzecznictwo). Wobec niepodniesienia przez skarżącą skonkretyzowanych zarzutów zażaleniowych, Naczelny Sąd Administracyjny nie będąc związany granicami zażalenia dokonał w pełnym zakresie kontroli prawidłowości zaskarżonego orzeczenia, dochodząc do wniosku, że nie narusza ono prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 14 lipca 2023 r. odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, bowiem skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu pierwszej instancji nie wyczerpała środków zaskarżenia tj. wniosła skargę na decyzję organu I instancji. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że skarżąca wniosła 5 kwietnia 2023 r., za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, skargę na decyzję z 28 lutego 2023 r. sygn. akt A-0132-1/23 (k. 15 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z 12 kwietnia 2023 r., wezwano skarżącą do sprecyzowania skargi z 5 kwietnia 2023 r. poprzez jednoznaczne wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu ze wskazaniem organu, który go wydał, w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu pisma. W odpowiedzi, pismem z 25 kwietnia 2023 r. (k. 17 akt sądowych), skarżąca wskazała, że odwołuje się od decyzji obu instancji tj. decyzji organu I instancji – Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie – o sygn. akt Adm-0139-54-22 oraz od decyzji organu II instancji – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – o sygn. akt A-0132-1/23. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z 5 maja 2023 r. skargę z 5 kwietnia 2023 r. (uzupełnioną 25 kwietnia 2023 r.) wpisano do dziennika korespondencji DK pod numerem 83 jako skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie nr Adm-0139-54/22 z 27 stycznia 2023 r. (k.10 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z 26 maja 2023 r. rozdzielono skargę skarżącej w ten sposób, że skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z 27 stycznia 2023 r., nr Adm-0139-54/22 w przedmiocie skreślenia z listy stałych mediatorów – wpisano pod sygn. akt II SA/Sz 487/23, natomiast skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 lutego 2023 r., nr A-0132-1/23 w przedmiocie skreślenia z listy stałych mediatorów – wpisano pod sygn. akt II DK/Sz 84/23. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie z 9 czerwca 2023 r. wpisano pod sygn. akt II SPP/Sz 85/23 wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożony do skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z 27 stycznia 2023 r. nr Adm-0139-54/22 w przedmiocie skreślenia z listy stałych mediatorów - zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Sz 487/23. Analiza akt sprawy o sygn. akt II SA/Sz 487/23 wskazuje na prawidłową ocenę, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w aspekcie bezzasadności skargi skutkującej zastosowaniem powołanego art. 247 p.p.s.a. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne i sąd nie może rozpoznać sprawy, która dotyczy rozstrzygnięcia organu I instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W § 2 tego przepisu, określono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Taki stan sprawy oznaczał natomiast, że spełnione zostały przesłanki do odmowy przyznania stronie prawa pomocy, o których mowa w przywołanym art. 247 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 i w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.