II GZ 374/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zarządu Dróg Miejskich w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Po 8/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej Zarządu Dróg Miejskich w [...] w sprawie ze skargi D. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dróg Miejskich w [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Po 8/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną Zarządu Dróg Miejskich w [...] od wyroku WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie ze skargi D. K., w pkt 1/ stwierdzającego, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Zarządu Dróg Miejskich w [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 2/ przyznającego od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną oraz w pkt 3/ zasądzającego od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału pełnomocnik organu został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono w dniu 6 czerwca 2024 r., jednakże w wyznaczonym terminie wpis nie został uiszczony, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył organ, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 1 i 5 p.p.s.a. poprzez dokonanie bezskutecznego doręczenia wezwania z dnia 6 czerwca 2024 r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, bowiem zostało ono doręczone z pominięciem pełnomocnika organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył przedmiotowe wezwanie na adres skrzynki ePUAP organu, podczas gdy w niniejszej sprawie organ reprezentowany jest przez pełnomocnika, zatem aby można było mówić o skutecznym doręczeniu, zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a,. doręczenia należało dokonać na adres pełnomocnika organu wskazany w treści skargi kasacyjnej, tj. ul. [...], [...], co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny do bezpodstawnego, bezzasadnego i przedwczesnego odrzucenia skargi kasacyjnej na mocy zaskarżonego postanowienia; 2. art. 74a § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że pełnomocnik organu spełnił warunki do doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w tym przepisie, podczas gdy pełnomocnik wniósł pismo w formie papierowej, nie wystąpił do sądu o takie doręczenie, nie wyraził zgody na takie doręczenie i nie wskazał sądowi swojego adresu elektronicznego, co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny do bezpodstawnego uznania, że wezwanie z dnia 6 czerwca 2024 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi organu, a w konsekwencji do bezpodstawnego, bezzasadnego i przedwczesnego odrzucenia skargi kasacyjnej; 3. art. 228 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy wezwanie z dnia 6 czerwca 2024 r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi organu, a w konsekwencji bezpodstawne, bezzasadne i przedwczesne odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny cenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu reprezentowany jest przez pełnomocnika, natomiast WSA doręczając wezwanie z dnia 6 czerwca 2024 r. na adres skrzynki ePUAP organu zupełnie pominął pełnomocnika, co było wadliwe i nie może wywołać negatywnych skutków procesowych. Sąd I instancji naruszył art. 67 § 2 w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. oraz art. 74a § 1 p.p.s.a. Wnoszący zażalenie organ podkreślił, że pierwszym pismem sporządzonym przez pełnomocnika organu w niniejszej sprawie była skarga kasacyjna, zaś w jej treści pełnomocnik wskazał jako adres korespondencyjny ul. [...], [...]. Skarga kasacyjna została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w formie papierowej i w takiej formie pełnomocnik organu oczekiwał korespondencji od Sądu. Pełnomocnik wskazał, że nie złożył żądania, o którym mowa w art. 46 § 2c p.p.s.a. oraz nie wskazał swojego adresu do doręczeń elektronicznych. Pełnomocnik organu nie spełnił zatem warunków do doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej, określonych w treści art. 74a § 1 p.p.s.a., tj. nie wskazywał Sądowi swojego adresu elektronicznego, nie wystąpił do sądu o takie doręczenie i nie wyraził zgody na doręczanie pism za pomocą tych środków. Zdaniem wnoszącego zażalenie, wobec bezskuteczności doręczenia wezwania, odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia wpisu jest przedwczesne, bezpodstawne i bezzasadne z powodu braku spełnienia przesłanki do jego zastosowania w postaci prawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej przez organ został wysłany do organu w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 74a § 10 p.p.s.a., w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070; powoływanej dalej jako: ustawa o informatyzacji), za urzędowym poświadczeniem odbioru. Datą doręczenia pisma jest wówczas data określona w urzędowym poświadczeniu odbioru (art. 74a § 11 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 pkt 20 cyt. ustawy o informatyzacji, urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu, c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 – w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny, d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180, dalej jako: rozporządzenie), w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego, poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Za udostępnienie nadawcy poświadczenia przedłożenia uważa się w szczególności jego przekazanie do pozostającej w dyspozycji odbiorcy poświadczenia skrytki w ramach systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego służącego do obsługi doręczeń. Z przywołanych uregulowań wynika, że poświadczenie przedłożenia tworzone jest z chwilą doręczenia dokumentu adresatowi, nie zaś z chwilą wysłania go przez nadawcę. Urzędowe poświadczenie przedłożenia w skutkach procesowych ma więc taki sam charakter jak "papierowe" zwrotne potwierdzenie odbioru. Ustalenie daty doręczenia przesyłki drogą elektroniczną następuje na podstawie urzędowego poświadczenia przedłożenia, które stanowi jednocześnie urzędowe poświadczenie odbioru. W orzecznictwie wyjaśniono, że urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki NSA: z 15 marca 2017 r., I OSK 1729/15; z 17 marca 2022 r., II OSK 880/21; a także postanowienie NSA z 27 kwietnia 2022 r., III OZ 264/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o braku skuteczności doręczenia organowi odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, bowiem został on doręczony na adres ePUAP organu, zaś jako adresata przesyłki wskazano pełnomocnika reprezentującego organ r.pr. M. G. (vide: karta akt sądowych nr 162). Według urzędowego poświadczenia przedłożenia doręczenie nastąpiło w dniu 6 czerwca 2024 r. (vide: karta akt sądowych nr 163), a zatem termin na wykonanie wezwania Sądu upływał w dniu 13 czerwca 2024 r. Zdaniem NSA, w świetle przywołanych powyżej unormowań, Sąd I instancji prawidłowo wysłał odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego na adres ePUAP organu, wskazując jako adresata pełnomocnika organu. Obowiązek doręczenia organowi pism za pośrednictwem platformy ePUAP wynika bowiem z cytowanego przepisu art. 74a § 10 p.p.s.a. i nie został wyłączony w zależności od tego, czy organ ustanowił pełnomocnika. Nawet więc w przypadku reprezentowania organu przez pełnomocnika, gdy pełnomocnik ten nie wskaże swojego adresu ePUAP, sądy administracyjne zobowiązane są do dokonywania doręczeń na adres ePUAP organu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie miało więc znaczenia, że pełnomocnik organu wniósł skargę kasacyjną w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, ani też to, że pełnomocnik ten nie żądał doręczania przesyłek za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na taki sposób obiegu korespondencji nie wyraził zgody oraz nie podał Sądowi swojego adresu elektronicznego, wskazując adres do doręczeń za pośrednictwem operatora pocztowego. W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu nie podał wszak żadnego innego adresu do doręczeń, posługując się adresem organu. Skoro zaś, zgodnie z przywołaną regulacją prawną, w postępowaniu sądowoadministracyjnym organowi pisma doręczane są bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego, to pełnomocnik profesjonalny reprezentujący organ winien liczyć się z takim sposobem doręczania wszelkiej korespondencji sądowej, przy oczywistym założeniu znajomości przepisów regulujących tę materię. Ponadto z pełnomocnictwa udzielonego przez organ oraz załączonego do skargi kasacyjnej (vide: karta akt sądowych nr 181) wynika, że pełnomocnik jest zatrudniona w Zarządzie Dróg Miejskich w [...], a zatem nie świadczy na rzecz organu usług pomocy prawnej jako pełnomocnik z zewnętrznej kancelarii prawnej, niezwiązany z organem, a tym samym z jego adresem. Raz jeszcze podkreślić należy, że pełnomocnikowi profesjonalnemu reprezentującemu organ administracji publicznej i zatrudnionemu w tym organie, w myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. wszelkie pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesyła się bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego, jako adresata korespondencji wskazując ustanowionego pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nastąpiło prawidłowo, a z urzędowego poświadczenia przedłożenia przesłanej z Sądu korespondencji wynika, że została ona odebrana w dniu 6 czerwca 2024 r. Na gruncie niniejszej sprawy należało więc uznać, że odpis zarządzenia został pełnomocnikowi organu doręczony we wskazanej dacie, a więc termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej upływał 13 czerwca 2024 r. Jak zaś wynika z pisma Oddziału Finansowo-Budżetowego WSA w Poznaniu, do dnia 21 czerwca 2024 r. wymagana wpłata nie wpłynęła (vide: karta akt sądowych nr 165). Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo wskazał na bezskuteczny upływ terminu zakreślonego na uiszczenie wpisu sądowego, co w świetle art. 220 § 3 p.p.s.a. skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej, której braku fiskalnego nie uzupełniono pomimo prawidłowego wezwania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za prawidłowe i, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.