II GZ 359/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L.J. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 15 kwietnia 2024 r. w sprawie ze skargi L.J. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr S-II.101.1.26.2022 w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia w zakresie ustalenia zdarzenia medycznego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA w Rzeszowie, sąd pierwszej instancji) oddalił wniosek L.J. (dalej: skarżąca) o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Rzeszowie (dalej: Komisja) w sprawie ze skargi L.J. na postanowienie Komisji z 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia w zakresie ustalenia zdarzenia medycznego. Pismem z 15 kwietnia 2024 r. L.J. (dalej: skarżąca) wniosła zażalenie na to postanowienie WSA w Rzeszowie. Zarządzeniem z 17 kwietnia 2024 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie wezwał skarżącą, na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z 15 kwietnia 2024 r., w kwocie 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Pismem z 26 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na to zarządzenie wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że ze względu na przedmiot sprawy zachodzi ustawowa przesłanka z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zwalniająca skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z § 3 tego przepisu, zażalenie, od którego pomimo wezwania nie zostanie uiszczony wpis, podlega odrzuceniu. Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Jak wyżej wskazano, zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku wynikają z przepisów ustawy p.p.s.a. Wyjątkami tymi są podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.), instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.) oraz przedmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sytuacjach przewidzianych w art. 227 § 1 i 2 oraz w art. 220 § 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że sprawa objęta jest podmiotowym zwolnieniem z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Niniejsza sprawa nie dotyczy oczywiście choroby zawodowej ani świadczenia rehabilitacyjnego. Konieczna jest zatem odpowiedź na pytanie, czy sprawa jest sprawą z zakresu świadczeń leczniczych. Wniesiona skarga dotyczy żądania stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Rzeszowie z 29 sierpnia 2023 r. o braku zdarzenia medycznego. Postępowanie w sprawie ustalenia zdarzenia medycznego toczy się przed Komisją na wniosek podmiotu składającego wniosek stosownie do art. 67c ust. 1 i art. 67b ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2023 r. poz. 1545). Zgodnie z przepisami powołanej ustawy wojewódzkie komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych to kolegialne instytucje powołane do ustalania, czy zdarzenie medyczne, którego następstwem była szkoda majątkowa, stanowiło zdarzenie medyczne. Przepisy ustawy nie odnoszą się zatem do świadczeń leczniczych. Toczące się przed Komisją postępowanie ma charakter postępowania ugodowo-mediacyjnego, stanowiącego alternatywę wobec zasad ogólnych określonych w Kodeksie cywilnym. Oznacza to, iż od decyzji poszkodowanego zależy, czy będzie on dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia przed jedną z wojewódzkich komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych (pozasądowe dochodzenie roszczeń), czy wybierze drogę sądową. Opisane postępowanie przed Komisją dotyczy zagadnień natury cywilnoprawnej związanych z pozasądowym dochodzeniem odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę wyrządzoną zdarzeniem medycznym – stosownie do art. 4 ustawy o prawach pacjenta oraz art. 448 Kodeksu cywilnego – za naruszenie dóbr osobistych pacjenta (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 554/15; publik. na stronie internetowej w CBOSA). W ocenie NSA przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niewątpliwie regulacją wyjątkową i powinien być interpretowany ściśle. Ścisłe rozumienie tej wyjątkowej regulacji przemawia za uznaniem, że sprawa dotycząca odszkodowania i zadośćuczynienia przed jedną z wojewódzkich komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, nie jest sprawą z zakresu świadczeń leczniczych w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i jako taka podlega ogólnemu obowiązkowi uiszczania kosztów sądowych wynikającemu z art. 199 p.p.s.a. Jednocześnie skarżąca nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., a przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia nie uzyskała prawa pomocy w omawianym zakresie, jak i na etapie postępowania zażaleniowego nie skierowała do sądu pierwszej instancji wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W tych warunkach prawidłowo w zaskarżonym zarządzeniu określono wysokość wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych. Wysokość tego wpisu znajduje swoje umocowanie w przywołanym w treści zaskarżonego zarządzenia przepisie § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.