II GZ 356/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SAB/Wa 162/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] marca 2020 r. o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 162/21 oddalił skargę A. we W. (dalej jako: "strona skarżąca") na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 marca 2020 r. o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r., odpis wyroku z dnia 22 kwietnia 2022 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej 23 czerwca 2022 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku upływał 23 lipca 2022 r. Skarga kasacyjna została sporządzona z datą 21 lipca 2022 r., zaś przesyłka ją zawierająca nadana u operatora wyznaczonego 22 lipca 2022 r. i wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 26 lipca 2022 r. Skarga kasacyjna została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego 29 lipca 2022 r. i wpłynęła do Sądu pierwszej instancji 2 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1855/22 w związku z tym, iż przedmiotowa skarga nie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 178 w związku z art. 180 p.p.s.a. odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną, stwierdzając, iż została ona wniesiona po terminie. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnieniem z dnia 28 października 2022 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 grudnia 2022 r. Pismem nadanym w dniu 5 stycznia 2023 r., pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 22 kwietnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 5 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że wskazanie w niniejszej sprawie jako adresata Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie może być uznane za działanie niezawinione przez pełnomocnika skarżącego, a tym samym przez samego skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie zostały spełnione w tej sprawie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej II Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2023 r. złożyła strona skarżąca. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 166 p.p.s.a poprzez błędną wykładnię, iż omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pracownika pełnomocnika stanowi winę pełnomocnika w rozumieniu tego przepisu, a w konsekwencji niedokonanie czynności w terminie nastąpiło wskutek winy strony, podczas gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie, sporządzenie i wysłania skargi kasacyjnej za pośrednictwem operatora pocztowego z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia oraz potwierdzenia przez pracownika pełnomocnika wysłania pisma w terminie, uzasadnione jest twierdzenie, że pełnomocnik skarżącego nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co skutkowało . niezasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. 2. art. 53 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 166 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny bezpodstawnie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, gdyż wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego został stronie doręczony dnia 23 czerwca 2022 r., a skarga kasacyjna została nadana dnia 22 lipca 2022 r., to jest z zachowaniem 30-dniowego terminu do wniesienia, a zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli brak jest szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a w świetle przepisu art. 53 § 4 p.p.s.a., termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi kasacyjnej, a co za tym idzie bezzasadną odmową przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. III Odpowiedź na zażalenie złożył organ, wnosząc o oddalenie zażalenia w całości. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na twierdzenia autora zażalenia, według którego termin do wniesienia skargi kasacyjnej został zachowany, gdyż skarżący przed jego upływem wniósł skargę do sądu administracyjnego należy wskazać, że kwestia uchybienia przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi kasacyjnej została już prawomocnie przesądzona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1855/22. Tym postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną, stwierdzając że została ona wniesiona po terminie. Zatem na obecnym etapie postępowania, podnoszona w zażaleniu argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku. Istotę sporu stanowi natomiast kwestia braku winy skarżącego (jego profesjonalnego pełnomocnika) w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). W rozpatrywanym stanie faktycznym skarżący korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23). Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem uznać, że błędne zaadresowanie przesyłki stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 20/17). Przy czym, rację ma Sąd pierwszej instancji, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Reasumując Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uzasadniają braku jego winy w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącego, przeszkód w prawidłowym działaniu na jego rzecz. Tym samym zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.