II GZ 352/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 708/23 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 września 2023 r., nr BP.500.7.2023.0165.GR4.462015 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 708/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA w Gorzowie Wielkopolskim, sąd pierwszej instancji) odrzucił zażalenie I.P. (dalej: skarżący) w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 28 września 2023 r., nr BP.500.7.2023.0165.GR4.462015 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił zażalenie skarżącego z 19 marca 2024 r. z uwagi na niewykonanie – w wyznaczonym terminie – wezwania sądu w zakresie usunięcia braków formalnych poprzez podpisanie zażalenia, przedłożenie jego odpisu oraz sprecyzowania jego treści. Odpis postanowienia został skutecznie doręczony skarżącemu 24 kwietnia 2024 r. Pismem z 29 kwietnia 2024 r., nadanym w urzędzie pocztowym 6 maja 2024 r., skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 18 kwietnia 2024 r. Zarządzeniem z 13 maja 2024 r., prawidłowo doręczonym 16 maja 2024 r., sąd pierwszej instancji wezwał skarżącego do podpisania złożonego zażalenia, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braku zażalenia Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał dwie przyczyny odrzucenia zażalenia skarżącego z 29 kwietnia 2024 r. W pierwszej kolejności podkreślił, że mimo prawidłowo doręczonego wezwania, skarżący nie wykonał go w zakreślonym terminie i nie uzupełnił braku formalnego. Po drugie WSA stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu siedmiu dni liczonego od daty doręczenia postanowienia. Postanowienie z 18 kwietnia zostało doręczone skarżącemu 24 kwietnia 2024 r., termin do skutecznego wniesienia zażalenia upłynął 2 maja 2024 r., z racji na fakt, że 1 maja to dzień ustawowo wolny od pracy. Tymczasem skarżący nadał zażalenie w urzędzie pocztowym 6 maja 2024 r., co niewątpliwie stanowi uchybienie terminu wymaganego dla skutecznego złożenia tego środka zaskarżenia. Pismem z 20 czerwca 2024 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14 czerwca 2024 r. wnosząc o jego uchylenie. Zarządzeniem z 26 czerwca 2024 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Gorzowie Wielkopolskim wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponadto wezwaniem z 27 czerwca 2024 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych pisma poprzez podpisanie zażalenia oraz złożenia jednego odpisu zażalenia (własnoręcznie podpisanego lub poświadczonego za zgodność z oryginałem). Pomimo, że oba wezwania zostały skutecznie doręczone 2 lipca 2024 r., skarżący nie uzupełnił braków zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlegało odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wśród wymogów jakie musi spełnić pismo należy wskazać obowiązek jego podpisania – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.) oraz obowiązek dołączenia odpisu pisma i odpisu załączników pisma dla doręczenia ich stronom (art. 47 p.p.s.a.). Ponadto z treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od zażalenia, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Strona wnosząca skargę ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ponadto zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, dlatego też w przypadku nieuzupełnienia braków zażalenia w wyznaczonym terminie wojewódzki sąd administracyjny odrzuca zażalenie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca zażalenia, które powinno być odrzucone przez wojewódzki sąd administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia, oczywistych braków formalnych poprzez podpisanie zażalenia, złożenie jego odpisu oraz uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Skarżący nie uzupełnił wskazanych powyżej braków w wyznaczonym dla tego celu terminie. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący w toku postępowania składał liczne pisma procesowe, w tym trzy zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu zażalenia, kolejno z 7 marca, 18 kwietnia oraz 14 czerwca 2024 r. Charakterystyczny przy tym dla postępowania skarżącego jest brak odpowiedzi na wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych czy uiszczenia opłaty, składanie środków zaskarżenia po upływie terminu, jak również krótkie i pozbawione uzasadnienia formułowanie żądań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane postępowanie skarżącego nie zmierza do ochrony jego praw, lecz stanowi cel sam w sobie i powinno być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. postanowienia NSA: z 16 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1992/14, z 18 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 175/14; z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1382/15; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.