II GZ 351/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 426/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 27 marca 2024 r. nr SKO.50.67.2023 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 426/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA w Olsztynie, sąd pierwszej instancji) odmówił J.K. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji, w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 27 marca 2024 r. nr SKO.50.67.2023 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z 31 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości uzasadniając, że jej wykonanie będzie skutkować wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody oraz pozbawieniem skarżącego i jego rodziny źródła dochodu. Wskazał, że największe przychody z tytułu prowadzonej przez niego działalności przynosi sprzedaż alkoholu. Brak możliwości sprzedaży alkoholu pozbawi go możliwości kontynuowania działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, co może doprowadzić do całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby zatem trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia z 26 czerwca 2024 r. odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, że skarżący nie wykazał we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzą podstawy do udzielenia ochrony tymczasowej. WSA w Olsztynie za niewystarczające uznał ogólnikowe twierdzenia strony, że wykonanie decyzji narazi ją na negatywne skutki finansowe. Ponadto wskazał, że skarżący nie przedstawił swojej aktualnej sytuacji majątkowej, w związku z tym nie można w ogóle zweryfikować twierdzenia o zagrożeniu w postaci utraty płynności finansowej i możliwości zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Pismem z 10 lipca pełnomocnik strony zaskarżył postanowienie WSA w całości i wskazał na istnienie realnego zagrożenia wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci pozbawienia przedsiębiorcy dochodu, konieczności zwolnienia pracowników, co w konsekwencji skutkowałoby zamknięciem lokalu i zakończeniem działalności w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji. Skarżący podkreślił, że największe przychody uzyskuje w okresie letnim (od maja do sierpnia), a znaczną część przychodu stanowią osiągane wtedy zyski z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych. Wskazał również, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do nieodwracalnych strat materialnych z tytułu braku możliwości obrotu zakupionym jeszcze przed sezonem letnim alkoholem, którego nie będzie mógł sprzedać po ewentualnym uwzględnieniu skargi z uwagi na ograniczony termin przydatności do spożycia, gdyż przekroczenie tego terminu uczyni z towaru produkt niepełnowartościowy. Ponadto celem wykazania powyższych twierdzeń skarżący załączył rozliczenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2022 oraz 2023, raport linii sprzedaży z lipca 2023 r. (bar), wyciąg z dokumentów sprzedaży z lipca 2023 r. (karczma), jak również wydruki z pamięci kasy fiskalnej (recepcja). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata aktu lub czynności z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać ich wykonanie, zanim sprawa zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w CBOSA). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA: z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające samo złożenie wniosku bez wyczerpującego uzasadniania, w tym odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). W ocenie NSA zasadnie sąd pierwszej instancji odmówił udzielenia ochrony tymczasowej, a przyjętej przez sąd oceny nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Informacje, którymi dysponował sąd pierwszej instancji w dacie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawniały do stwierdzenia, że wykonanie decyzji nakładającej karę może spowodować skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący ograniczył się bowiem we wniosku do ogólnikowych twierdzeń zgodnie, z którymi brak wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych doprowadzi do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Ponadto, do wniosku skarżący nie załączył żadnych dokumentów, które pozwalałyby na ocenę aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony. Dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na sytuację skarżącego nie było więc możliwe. Jednocześnie, mając na względzie możliwość ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., NSA zauważa, że w takiej sytuacji skarżący powinien wykazać i udokumentować okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.