II GZ 351/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S.E. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3324/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr DPS-DPSZPO.456.9.2022.MGB w sprawie ze skargi M. S.E. w W. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 30 stycznia 2023 r. nr DPS-DPSZPO.456.31.2022.JP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 29 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3324/23, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), po rozpatrzeniu wniosku M. w W. (dalej zwaną "skarżącą" lub "Spółką"), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komisji Nadzoru Finansowego (dalej zwanej "KNF") z 26 sierpnia 2022 r. nr DPS-DPSZPO.456.9.2022.MGB w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 1.200.000 złotych oraz 1.300.000 złotych w związku z naruszeniem wykonania obowiązku informacyjnego (dalej zwaną "Decyzją"). W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca wniosła do WSA skargę na postanowienie KNF z 30 stycznia 2023 r. nr DPS-DPSZPO.456.31.2022.JP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej Decyzją wydaną przez KNF 26 sierpnia 2022 r. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania Decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W jego uzasadnieniu Spółka wskazała, że konieczność natychmiastowej zapłaty zobowiązania w łącznej wysokości 2.500.000 zł w obecnej sytuacji finansowej Spółki, niesie za sobą realną i niebezpieczną perspektywę wystąpienia konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zaznaczyła, że zgodnie z sprawozdaniem finansowym za I kwartał 2022 r., Spółka posiadała aktywa w wysokości 2.457.000. zł, co stanowi kwotę niższą niż wymierzona kara. Poinformowała także, że od zamknięcia I kwartału 2022 r. do 30 września 2022 r., wartość Warszawskiego Indeksu Giełdowego spadła o ponad 30%. Skarżąca zaznaczyła także, że wykonanie Decyzji nie doprowadzi do oczekiwanego efektu, albowiem aktywa Spółki nie wystarczą na zaspokojenie roszczeń wynikających z nałożonych kar pieniężnych, podczas gdy zainicjowanie postępowania egzekucyjnego doprowadzi do powstania dodatkowych, znacznych kosztów egzekucyjnych. Sąd zauważył, że wniosek o wstrzymanie nie dotyczy zaskarżonego postanowienia KNF z 30 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz decyzji KNF z 26 sierpnia 2022 r. nakładającej na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 2.457.000. zł. Uznał, że art. 61 § 3 p.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów na akty wydawane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych "w granicach tej samej sprawy". Tym samym niniejszy wniosek uznał za dopuszczalny. WSA odmówił Spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że złożony wniosek nie spełnia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek z tego względu, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów wykazujących jej aktualną sytuację finansową. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie można, zdaniem WSA, zweryfikować wartości majątku na dzień złożenia wniosku, w tym wartości środków pieniężnych i innych aktywów, możliwych do upłynnienia. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Spółka wniosła również o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniających dowodów z dokumentów wymienionych w treści zażalenia na okoliczności w nim wskazane. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a, poprzez błędne uznanie, że strona nie wykazała istnienia konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu jest zasadne z uwagi na zaistnienie przesłanek ustawowych określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji uznanie braku zaistnienie podstaw do zastosowania w wobec skarżącej instytucji ochrony tymczasowej. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podtrzymała argumentację wskazaną we wniosku o wstrzymanie wykonania Decyzji. Zdaniem skarżącej, przedstawiając sprawozdanie finansowe za I kwartał 2022 r. uczyniła zadość obowiązkowi uprawdopodobnienia interesu prawnego we wstrzymaniu przedmiotowej decyzji. Uzasadniając natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci aktualnego sprawozdania finansowego za rok 2022, aktualnego sprawozdania finansowego za I kwartał 2023 r. dokumentów wykazujących aktualny stan rachunków bankowych Spółki zaznaczyła, że część z nich została sporządzona i opublikowana już po złożeniu wniosku (sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., które zostało sporządzone i opublikowane dopiero 27 kwietnia 2023 r., jak również skrócone śródroczne sprawozdanie finansowe za I kwartał roku 2023, z 25 maja 2023 r.). Skarżąca zaznaczyła m.in., że sprawozdanie za rok 2022 wskazuje na posiadanie przez Spółkę aktywów w wysokości 453.000 zł, co stanowi kwotę niższą niż wymierzona kara. Wskazała także, że wymierzona kara pieniężna stanowi ponad 1488 % aktualnego przychodu Spółki. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że Spółka zmierza do osiągnięcia rentowności, a nałożenie kary i zajęcie rachunków uniemożliwi spłaceni kary. Na potwierdzenie powyższego załączyła rachunek zysków i strat z ostatniego sprawozdania finansowego za I kwartał 2023 roku. Spółka pierwszy raz w historii (działalności polegającej na produkcji gier) wygenerowała zysk operacyjny. Gdyby nie uwzględniono w raporcie odsetek od kar, wygenerowała by również zysk netto. Powyższe potwierdza, fakt, że Spółka stara się prowadzić normalną działalność i rozwija się pomimo obciążenia jej karami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, choć z innej przyczyny niż podana przez Sąd pierwszej instancji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W cytowanym przepisie mowa jest nie tylko o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, ale także aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Oznacza to, że przedmiotem ochrony tymczasowej może być nie tylko zaskarżony akt, lecz także inne akty wydane wcześniej, z tym jednak warunkiem, że muszą one mieścić się "w granicach tej samej sprawy". Zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 p.p.s.a. i art. 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy o NSA, wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W niniejszej sprawie skarżąca domaga się wstrzymania wykonania decyzji KNF z 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 1.200.000 złotych oraz 1.300.000 złotych w związku z naruszeniem wykonania obowiązku informacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żądanie to nie może zostać uwzględnione. Skarżąca domaga się bowiem wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej w zakresie kary pieniężnej, podczas, gdy przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie KNF z 30 stycznia 2023 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną przez KNF 26 sierpnia 2022 r. Strona żąda zatem wstrzymania wykonania aktu, który nie został zaskarżony i przedmiotem badania przez wojewódzki sąd administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny nie jest jego zgodność z prawem. Wskazać w tym miejscu również należy, mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, że w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw, zatem aktu wydanego przez KNF 26 sierpnia 2022 r. nie można było uznać za akt wydany w granicach tej samej sprawy. Z przyczyn powyższych, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.