II GZ 333/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 235/24 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 lutego 2024 r., nr 3001-IOA.4246.25.2023.AL w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "Sąd pierwszej instancji", "WSA") postanowieniem z 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 235/24, oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] lutego 2024 r., w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez zezwolenia. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że spółka w skardze wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku zaznaczyła, że jej wykonanie zagraża utratą płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości spółki. Spółka wskazała, iż obecnie mimo dużych problemów finansowych na bieżąco realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe z tytułu wynagrodzeń, czy składek ZUS, nie posiada żadnych zaległości podatkowych oraz zobowiązań. Zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje w oprogramowanie wspierające działanie firmy. Koszt inwestycji oszacowany jest na kwotę 800.000 zł netto, z czego aktualnie firma w tym zakresie poniosła już koszty w kwocie nie niższej niż 400.000 zł. Spółka w 2022 r. zatrudniała średnio 120 osób na umowach o pracę i 30 na umowach zlecenia. Suma wynagrodzeń sięga kwoty 500.000 zł miesięcznie. Za 2022 r. odprowadzono składki na ZUS - [...] zł. Na podatek PIT-4 wpłacono [...], na podatek CIT-8 - [...] zł, na podatek VAT [...] zł. Za 2023 r. spółka wpłaciła [...] zł na ZUS, [...] zł na PIT-4, [...] zł na CIT-8 oraz [...] zł na VAT. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca we wniosku nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wprawdzie starano się przedstawić analizę sytuacji finansowej skarżącej spółki i wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczności ogłoszenia upadłości, lecz do wniosku załączono wybiórczą dokumentację finansową oraz podatkowo-pracowniczą. Zabrakło zaś pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki, w jakiej znajduje się ona na dzień wniesienia skargi, tj. [...] kwietnia 2024 r. Okolicznością, która ma zdaniem spółki przemawiać za uwzględnieniem wniosku, jest zagrożenie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała jednak aktualnych informacji dotyczących możliwości finansowych przedsiębiorstwa, ani nie przedłożyła na tę okoliczność wyczerpujących dokumentów. W ocenie WSA, podanie przez spółkę we wniosku jej publicznoprawnych obciążeń (z tyt. podatków i składek ZUS) oraz liczby zatrudnianych pracowników nie odzwierciedla jeszcze stanu zagrożenia wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie kary pieniężnej. To w interesie strony leżało takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie w jej przypadku przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Załączona do wniosku dokumentacja, przy równoczesnym nieujawnieniu aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej spółki czynią, że przedstawiony przez spółkę stan faktyczny nie daje pełnego, realnego obrazu kondycji finansowej spółki. Nie ułatwia również oceny samo ujawnienie we wniosku kosztów spółki, w sytuacji równoczesnego nieprzedstawienia aktualnej sytuacji dochodowej spółki. WSA podkreślił, że podana w wniosku o wstrzymanie wykonania informacja, iż spółka znajduje się aktualnie w lepszej sytuacji, zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje, ponosząc koszty inwestycyjne na kwotę 800.000 zł, pozwalało uznać, że we wniosku intencjonalnie nie przedstawiono w pełnym świetle (aktywów i pasywów), jak przedstawia się jej sytuacja finansowa. Dopiero wiedza Sądu o rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej skarżącej pozwoliłaby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji za gołosłowne uznał twierdzenia zawarte we wniosku o rzekomym zagrożeniu (w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji) utratą płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przezeń działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. W ocenie Sądu, niedopełnienie obowiązku przedstawienia aktualnych i pełnych informacji oraz dokumentów dotyczących sytuacji spółki uniemożliwia poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co skarżąca wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony - wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie szkody należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, gdyż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, iż skarżąca spółka nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a., co do wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w kontekście możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie. Jak zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, analiza wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z załączonymi do niego dokumentami źródłowymi wskazuje na niewyczerpujące przedstawienie sytuacji finansowej i zdolności płatniczych skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę okoliczności są wybiórcze i nie dają pełnego obrazu jej zdolności płatniczych, co uniemożliwia dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeśli bowiem nawet można częściowo zgodzić się z zarzutami skarżącej, że z uwagi na rozmiar działalności spółki oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady - zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi - do 25 dnia miesiąca następnego, to już nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie bardziej szczegółowych informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Do akt przedłożono jednak wyłącznie dokumenty źródłowe świadczące o ciążących na wnioskującej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek ZUS od pracowników spółki, listy płac, a także rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Ze sprawozdania finansowego za rok 2022 r. wynika, że spółka osiągnęła zysk netto w wysokości 1.377.594,71 zł, natomiast wysokość wymierzonej kary pieniężnej wynosi 400.000 zł. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i niewykazaniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwa stała się ocena spełnienia przez spółkę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym za zasadne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu WSA, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że pozostaje na tyle w trudnej sytuacji materialnej, aby zapłata w przedmiotowej sprawie kary spowodowała wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedłożone przez wnioskującą dokumenty finansowe nie pozwalały na zweryfikowanie kompletnych informacji o rzeczywistej aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczej skarżącej spółki. Nie jest zatem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). Wystarczającym argumentem przemawiającym za udzieleniem spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym nie może też być ogólnie podniesiona na wstępie zażalenia okoliczność, że kara nałożona zaskarżoną w tej sprawie decyzją jest jedną z wielu orzeczonych wobec spółki, których łączna wysokość sięga nie mniej niż kilkudziesięciu milionów złotych. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że postanowienie Sądu pierwszej instancji było wadliwe i wniesienie zażalenia winno skutkować jego uchyleniem. Wybiórczo przedstawiona sytuacja finansowa skarżącej nie pozwalała na ustalenie pełnego obrazu jej zdolności płatniczych w relacji do ciążących na niej zobowiązań - w tym nie tylko tych wynikających z prowadzonej na bieżąco działalności gospodarczej, lecz również tych, które są wynikiem nałożonych na spółkę kar pieniężnych. Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.