II GZ 316/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu wpisu w sprawie skargi W. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22, odrzucił skargę kasacyjną W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22, w sprawie skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 18 – 21 maja 2021 r. z dnia 18 listopada 2021 r., nr DZP-II.604.95.2021 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 18 – 21 maja 2021 r. z dnia 18 listopada 2021 r., nr DZP-II.604.95.2021. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został uznany za doręczony drogą elektroniczną w dniu 8 września 2022 r. Natomiast pismem z dnia 27 marca 2023 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 173 §1 i § 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie. Zdaniem bowiem WSA termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał 10 października 2022 r. W. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 25 maja 2023 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177 § 1 w zw. z § 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA wydanego w dniu 12 lipca 2022 r. upłynął w dniu 10 października 2022 r., podczas gdy biorąc pod uwagę treść ww. przepisów, termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 3 kwietnia 2023 r., tj. 30 dni po doręczeniu stronie w dniu 2 marca 2023 r. postanowienia z dnia 6 lutego 2023 r. wydanego w sprawie VI SPP/Wa 257/22 w przedmiocie prawa pomocy. Naruszenie przepisów prawa procesowego skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi kasacyjnej wniesionej 29 marca 2023 r. W związku z powyższym zarzutem, skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia na posiedzeniu niejawnym przed WSA na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. – z uwagi na oczywistą zasadność zażalenia, 2) ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez NSA w przypadku uznania, że brak jest podstaw do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że po doręczeniu mu wyroku z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22 wraz z uzasadnieniem, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, które postanowieniem z dnia 6 lutego 2023 r. zostało utrzymane w mocy. Postanowienie z dnia 6 lutego 2023 r. zostało doręczone skarżącemu 2 marca 2023 r. W związku z powyższym w ocenie skarżącego, z uwagi na brzmienie art. 177 § 6 p.p.s.a. termin na wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg dopiero od dnia doręczenia ww. postanowienia, tj. od dnia 2 marca 2023 r. i upływał w dniu 3 kwietnia 2023 r. Dlatego też skarga kasacyjna została wniesiona w ustawowym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Zwrot normatywny "nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia" należy interpretować w ten sposób, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia postanowienia, który to dzień jest początkiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przy czym przy obliczaniu 30 dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło doręczenie stronie postanowienia. Innymi słowy, wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę, która po wydaniu orzeczenia złożyła wniosek o prawo pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, przed doręczeniem jej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy jest niedopuszczalne. Może to nastąpić dopiero w dniu doręczenia postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – w dniu doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 177). Jak wynika ze sprawy VI SPP/Wa 257/22, ostateczne rozstrzygnięcie o odmowie przyznania W. S. prawa pomocy doręczono w dniu 2 marca 2023 r. W związku z powyższym dopiero od ww. dnia rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22. Błędnie zatem w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin na wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu 8 września 2022 r. i upłynął z dniem 10 października 2022 r. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął okoliczność związaną z toczącym się postępowaniem w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Konsekwencją pominięcia ww. postępowania było przyjęcie błędnej daty końcowej terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, co doprowadziło do jej odrzucenia. W świetle bowiem ww. okoliczności skarga kasacyjna W. S. została wniesienia w ustawowo przewidzianym terminie, obliczonym zgodnie z regułą określoną w art. 177 § 6 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.