II GZ 315/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Po 567/24 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 września 2024 r. nr DN-ŚP.906.11.2024 w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie.

I Postanowieniem z 12 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Po 567/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 lutego 2025 r. w sprawie ze skargi M. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 13 września 2024 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarówno powołanie się przez skarżącą na nieznajomość prawa, jak i brak po stronie skarżącej pamięci, czy została pouczona o trybie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę, były nieprzekonujące. W sytuacji, gdy skarżąca nie zaznajomiła się z zawartym w zawiadomieniu o rozprawie pouczeniem, z którego wynika, że Sąd nie doręcza stronom wyroku oddalającego skargę wydanego na rozprawie, a uzasadnienie takiego wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, nie świadczy o braku jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zdaniem Sądu w działaniu skarżącej należało upatrywać braku należytej staranności. Sąd nie miał zatem podstaw by stwierdzić, że skarżąca uprawdopodobniła brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w niniejszej sprawie. II Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: a. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyn zawinionych przez skarżącą, podczas gdy do uchybienia terminu doszło z uwagi na nieznajomość prawa przez skarżącą, a w szczególności przepisów proceduralnych, a także braku świadomości, iż sprawa może zakończyć się na pierwszej rozprawie, b. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik niniejszej sprawy, to jest przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji winien ten termin przywrócić. Mając na uwadze powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku z 18 lutego 2025 r. oddalającego skargę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GZ 342/19, LEX nr 2728473). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14, LEX nr 1461887). W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem słusznie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca powołuje nieznajomość zasad postępowania sądowego i brak świadomości, że sprawa mogła zakończyć się już na pierwszej rozprawie. Nadto skarżąca podniosła, że nie przypomina sobie, by Sąd pouczał ją o kwestii dotyczącej złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wskazać trzeba, że z akt sądowych wynika, że Sąd pierwszej instancji zawiadamiając skarżącą pismem z 14 stycznia 2025 r. o terminie rozprawy, zawarł informację o braku obowiązku stawiennictwa na rozprawie, a także pouczenie z którego wynikało, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (karta 36 akt sądowych). Należy zatem przyjąć, że skarżąca wiedziała, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji w tej sprawie należało złożyć w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżąca winna należycie dbać o swoje interesy, zaś niezapoznanie się z pouczeniem dotyczącym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy nieznajomość przepisów nie mogły świadczyć o braku winy skarżącej. W działaniu skarżącej należało bowiem upatrywać braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Wobec tego, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.